In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Uitgaande transporten kamp Westerbork

Transport 31 augustus 1943 - Auschwitz

Joodse gemeenten in Zuid-Holland

Joodse gemeente Schoonhoven

Karton met opdruk transportnummer 62

Nummer voor een transport vanuit Theresienstadt

Van: Joodsche Raad voor Amsterdam&nbsp; Aan: Coelingh-Barnstijn, A.&nbsp; Plaats: Rotterdam&nbsp; Datum: 1943-04-09&nbsp; Onderwerp: maken van afspraak om brief van moeder (30 maart) verstuurd uit kamp Westerbork op te halen op het kantoor van de Joodse Raad. Haar moeder is dan al doorgestuurd naar Sobibor.

Van: Joodsche Raad voor Amsterdam&nbsp; Aan: Coelingh-Barnstijn, A.&nbsp; Plaats: Rotterdam&nbsp; Datum: 1943-04-09&nbsp; Onderwerp: maken van afspraak om brief van moeder (30 maart) verstuurd uit kamp Westerbork op te halen op het kantoor van de Joodse Raad. Haar moeder is dan al doorgestuurd naar Sobibor.

Brief van de Joodsche Raad voor Amsterdam (Afdeling Rotterdam) aan A. Coelingh-Barnstijn

Sonder-Ausweis Elsas, Erna, 10-1-27, B5 ist berechtigt das Lager Westerbork zu verlassen, um in: allen Betrieben Arbeiten zu verrichten (DB 2). Gültig bis: nur in O.D. Begleitung.

Sonder-Ausweis Elsas, Erna, 10-1-27, B5 ist berechtigt das Lager Westerbork zu verlassen, um in: allen Betrieben Arbeiten zu verrichten (DB 2). Gültig bis: nur in O.D. Begleitung.

Sonderausweis van Erna Elsas

Aan: van Bergen, Chaja Van:&nbsp; Plaats: Watford Datum: 1946-09 Onderwerp:&nbsp;

Aan: van Bergen, Chaja Van:&nbsp; Plaats: Watford Datum: 1946-09 Onderwerp:&nbsp;

Enveloppe gericht aan Chaja van Bergen

Sinterklaasfeest in Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork onder het personeel Tweede van links de heer Wiltjer. Daarnaast de families Poelgeest en Mendels

Sinterklaasfeest in Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork onder het personeel Tweede van links de heer Wiltjer. Daarnaast de families Poelgeest en Mendels

Sinterklaasfeest in Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork onder het personeel

Aan: Lierens-Lessing, J. Van:&nbsp;Lierens, H. Plaats: Amsterdam Datum: 1942-12 Onderwerp: verzenden van een pakket aan Jansje Lierens-Lessing, barak 81.

Aan: Lierens-Lessing, J. Van:&nbsp;Lierens, H. Plaats: Amsterdam Datum: 1942-12 Onderwerp: verzenden van een pakket aan Jansje Lierens-Lessing, barak 81.

Bewijs van verzending van een pakket aan Jansje Lierens-Lessing in kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, Tibor Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: angst voor het niet kwijtraken van haar ‘S’ en met een steriliteitsverklaring weer naar huis te kunnen gaan; Dr. (Bernard) de Vries Robles heeft verbinding met…; hij vroeg ook wie op het Adama van Scheltemaplein haar straf heeft bepaald; indertijd werd gezegd dat ze naar Vught zou gaan en daar haar 6 maanden straf kon gaan uitzitten, die zes maanden zijn ondertussen voorbij; over het ontslag van mevrouw Bolle uit Voorburg; bezoek bij Gemmeker aanvragen…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, Tibor Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: angst voor het niet kwijtraken van haar ‘S’ en met een steriliteitsverklaring weer naar huis te kunnen gaan; Dr. (Bernard) de Vries Robles heeft verbinding met…; hij vroeg ook wie op het Adama van Scheltemaplein haar straf heeft bepaald; indertijd werd gezegd dat ze naar Vught zou gaan en daar haar 6 maanden straf kon gaan uitzitten, die zes maanden zijn ondertussen voorbij; over het ontslag van mevrouw Bolle uit Voorburg; bezoek bij Gemmeker aanvragen…

Brief van Lotte Ruth Feldman-Kan aan haar echtgenoot vanuit kamp Westerbork

1940

Juni 1940

Van:&nbsp; Aan: Niemeijer, R. Plaats: Hooghalen Datum: 1948-09 Onderwerp: drie mannen, bewakers van het Interneringskamp in Hooghalen: Niemeijer, Egges en Wever.

Van:&nbsp; Aan: Niemeijer, R. Plaats: Hooghalen Datum: 1948-09 Onderwerp: drie mannen, bewakers van het Interneringskamp in Hooghalen: Niemeijer, Egges en Wever.

Bewakers van het Interneringskamp Westerbork in Hooghalen

Aan: Lierens, A. Van:&nbsp;Lierens, H. Plaats: Amsterdam Datum: 1943-02 Onderwerp: bewijs van &nbsp;een aangetekende zending van een pakket aan Abraham Lierens, barak 70. Op de achterkant aantekeningen van H. Lierens, zoon van &nbsp;Abraham.

Aan: Lierens, A. Van:&nbsp;Lierens, H. Plaats: Amsterdam Datum: 1943-02 Onderwerp: bewijs van &nbsp;een aangetekende zending van een pakket aan Abraham Lierens, barak 70. Op de achterkant aantekeningen van H. Lierens, zoon van &nbsp;Abraham.

Bewijs van ontvangst voor het verzenden van een pakket aan Abraham Lierens in kamp Westerbork

Verklaring van het Gewestelijk Arbeidsbureau Arnhem Verklaart wordt dat M. Wolff is tewerkgesteld in het kamp 'De Vecht' te Dalfsen. Plaats: Arnhem Datum: 1942-09-22

Verklaring van het Gewestelijk Arbeidsbureau Arnhem Verklaart wordt dat M. Wolff is tewerkgesteld in het kamp 'De Vecht' te Dalfsen. Plaats: Arnhem Datum: 1942-09-22

Verklaring van het Gewestelijk Arbeidsbureau tewerkstelling M. Wolff in het Joodse werkkamp De Vecht

Van: de gemeente Oostellingwerf Aan: Domen, J.C.M. Plaats: Oosstellingwerf Datum: 1944-10-01 Onderwerp: vrijstelling voor werk voor de Wehrmacht.

Van: de gemeente Oostellingwerf Aan: Domen, J.C.M. Plaats: Oosstellingwerf Datum: 1944-10-01 Onderwerp: vrijstelling voor werk voor de Wehrmacht.

Verklaring van de gemeente Oostellingwerf betreffende vrijstelling van werk voor de Wehrmacht