Het verhaal van Menachem Asscher

In 1926 moest Abraham voor een operatie naar Zwitserland. Hij zou de ingreep niet overleven. Moeder Clara nam de verantwoordelijkheid op zich haar zes kinderen alleen op te voeden. Als aanvulling op het kleine pensioen van haar man bracht zij brood op de plank door het geven van cursussen, lezingen en het schrijven van boeken. De kinderen groeiden op in een gezin dat weinig weelde kende. Toch was er alle ruimte om te leren en zich te ontwikkelen.

De talentvolle Menachem voelde zich voorbestemd om musicus te worden. Als leerling van componist en dirigent Kor Kuiler kon hij zich ontwikkelen als pianist. Menachem’s hoogtepunt was een optreden als solist met het Groninger Orkest. Na zijn soloconcert leek de tijd rijp voor een volgende stap in zijn muzikale carrière.  Een muziekopleiding in Parijs was door de oorlog echter niet mogelijk, dus zocht hij zijn toevlucht tot het conservatorium in Amsterdam.

Hij vond onderdak bij de familie Cohen, die een piano bezat. In hun huis had hij de ruimte om te oefenen en zijn eigen composities te ontwikkelen. Hij gaf ook piano- en cellolessen.  Daarnaast ontstond er liefde tussen hem en de oudste dochter, Tamar "Keetje" Cohen.

In juli 1942 kreeg Menachem een oproep voor een werkkamp. Tamar besloot hem vrijwillig te volgen, maar om dat mogelijk te maken moesten ze nog wel eerst trouwen. Na een gehaaste plechtigheid bereidden ze de reis naar het Oosten tot in het detail voor. Het werd een huwelijksreis vanuit het Centraal Station in Amsterdam - via kamp Westerbork - naar Auschwitz. Bij aankomst werd het jonge echtpaar van elkaar gescheiden en vermoord.

 

Open media uitvergroot

Repro van een tekening die Fieke (Sophie) Asscher maakte van haar schoonzus Tamar op de avond van deportatie, Amsterdam, juli 1942. Collectie Joods Cultureel Kwartier

Aan een muzikale carrière die hem was voorbestemd heeft Menachem geen uitvoering kunnen geven. Wel heeft hij zijn gecomponeerde muziekstukken kunnen nalaten. Hij gaf ze in bewaring. Om zijn bewariërs niet in gevaar te brengen, heeft hij kort voor zijn deportatie  zijn naam Menachem Asscher, die voluit op de stukken stond, uitgegumd en vervangen door zijn initialen M.A. Dankzij zijn moeder kwam zijn werk na de oorlog weer boven water en werd het na haar dood door de familie bewaard.

In het kader van de bijzondere programmering rondom de Dodenherdenking bij kamp Westerbork in mei 2025 werd een kleine tentoonstelling over Menachem Asscher ontwikked. Het bronmateriaal komt uit de collectie van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork, het Joods Cultureel Kwartier en het familiearchief van de families Asscher en Pinkhof.