In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Dit verhaal werd opgetekend door conservator Guido Abuys. Meer over de familie Enthoven is te vinden in het boek Kroniek van het geslacht Enthoven (Zutphen 1991).&nbsp;

Het is 23 mei 1945. Henriette Enthoven-van Lier schrijft vanuit Mont Pèlerin in Zwitserland een brief aan haar familie, waarin ze terugkijkt naar het transport van kamp Westerbork naar Theresienstadt en haar aankomst in dit getto.

"Ik werd met enige kennissen in een bananenwagen gestopt..."

Gerdien Verschoor was tussen 2019 en 2022 de directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Dit verhaal publiceerde zij op haar <a href="https://gerdienverschoor.wordpress.com/2019/02/07/het-treinbord/#more-3294">eigen website</a>.

Het moet ergens in de jaren negentig geweest zijn: het was na de Wende en ik werkte bij de Nederlandse Ambassade in Warschau. Alles in Polen veranderde. Als attaché voor pers- en culturele zaken richtte ik me niet alleen op pers en cultuur, maar ook op de historische en maatschappelijke onderwerpen die in die periode actueel waren. Vele musea en historische instituten maakten een transitie door: nu Polen het communisme van zich had afgeschud, konden vele verhalen eindelijk op een andere manier verteld worden.

Het treinbord

Dit verhaal, geschreven door conservator Guido Abuys, werd in 2018 als column gepubliceerd op de website van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.&nbsp;

Een houten beeldje van een jongen van een jaar of twaalf, gekleed in een blouse, korte broek, hoge sokken en wandelschoenen. Op het voetstuk zijn de initialen E.B. ingekrast en is het jaar 1941 duidelijk zichtbaar. Het beeldje zou geschonken zijn aan Jacques Schol, directeur van het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork.&nbsp;

Een jongen vereeuwigd in hout

In juni 2025 verscheen Sprekende stenen. Stolpersteine in Zwolle, een publicatie waarin de verhalen van Joodse inwoners van Zwolle worden belicht. Ook voor het gezin Caneel, dat voor hun deportatie aan de Vispoortenplas 10 woonde, zijn struikelstenen gelegd.&nbsp;

Carolina Caneel-Bamberg, haar man Salomon Caneel en hun zoontje Mozes “Max” Caneel werden begin oktober 1942 vanuit Zwolle naar kamp Westerbork gebracht. Het was in die dagen overvol in het kamp: door de ontruiming van de Joodse werkkampen en de razzia’s waarbij de familieleden van de Joodse dwangarbeiders werden opgehaald, kwamen er zo’n 12.000 personen naar het kamp. In een brief aan vriendin Janny Bosman schrijft Carolina over de chaotische situatie en de onwetendheid over hun verdere lot. Ook vraagt ze om een paar hoge schoenen of laarsjes in maat 26 voor zoontje Max en een stel dekens, want die zijn ze inmiddels kwijtgeraakt.&nbsp;

"Onze Max is een reuzelieve schat..."

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Van: Haagman, Bep en Clara Aan: De Vrijer, familie Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942 Onderwerp: verhuisd naar barak 46G; Lion zit in 1A; graag pakketjes, zodat ze het een en ander kunnen meenemen naar Polen, liefst iets dat goed blijft tijdens het transport; over het eten in het kamp; over achter laten van bezittingen; Bep is een paar dagen ziek geweest; kon ze maar blijven tot na de oorlog, in het kamertje dat ze nu deelt met zes personen; Carla heeft drie jongens die alles voor haar doen en aanbrengen; de vrees is dat ze komende vrijdag op transport moeten gaan als er niets bereikt wordt; hopen op uitstel, ieder transport er weer een en een langer verblijf van drie dagen in het kamp; ze moet de was gaan doen, ze krijgt bijna niets schoon, vanwege gebrek aan zeep en koud water; ze halen wel eens een emmer met warm water uit de Centrale keuken; realiteit of een droom…

Van: Haagman, Bep en Clara Aan: De Vrijer, familie Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942 Onderwerp: verhuisd naar barak 46G; Lion zit in 1A; graag pakketjes, zodat ze het een en ander kunnen meenemen naar Polen, liefst iets dat goed blijft tijdens het transport; over het eten in het kamp; over achter laten van bezittingen; Bep is een paar dagen ziek geweest; kon ze maar blijven tot na de oorlog, in het kamertje dat ze nu deelt met zes personen; Carla heeft drie jongens die alles voor haar doen en aanbrengen; de vrees is dat ze komende vrijdag op transport moeten gaan als er niets bereikt wordt; hopen op uitstel, ieder transport er weer een en een langer verblijf van drie dagen in het kamp; ze moet de was gaan doen, ze krijgt bijna niets schoon, vanwege gebrek aan zeep en koud water; ze halen wel eens een emmer met warm water uit de Centrale keuken; realiteit of een droom…

Brief van Clara en Bep Haagman aan tante Miep, oom Dick en Mary vanuit kamp Westerbork

Van: bijkantoor van de P.T.T. Aan: Diamant, Philip Plaats: Amsterdam Datum: 1947-04-03 Onderwerp: bewijs van identiteit met foto.

Van: bijkantoor van de P.T.T. Aan: Diamant, Philip Plaats: Amsterdam Datum: 1947-04-03 Onderwerp: bewijs van identiteit met foto.

Identiteitskaart (post) van Philip Diamant

Van: het Bureel kampintendant, &nbsp;de Jong, M. (bij afwezigheid van Buijvoets) Aan: de Vrijer-Fierlier, M. Plaats: Westerbork Datum: 1945-05-19&nbsp; Onderwerp: vergunning om kamp Westerbork tijdelijk te mogen verlaten voor dringende familieaangelegenheden.

Van: het Bureel kampintendant, &nbsp;de Jong, M. (bij afwezigheid van Buijvoets) Aan: de Vrijer-Fierlier, M. Plaats: Westerbork Datum: 1945-05-19&nbsp; Onderwerp: vergunning om kamp Westerbork tijdelijk te mogen verlaten voor dringende familieaangelegenheden.

Vergunning voor M. de Vrijer-Fierlier om zich naar Apeldoorn te begeven voor het afwikkelen van een familie aangelegenheid

Van: Franse Rode kruis Aan: de Raay, Eduard Plaats: Praag Datum: 1945-07 Onderwerp: dieet, extra voeding in de vorm van een ei om aan te sterken.

Van: Franse Rode kruis Aan: de Raay, Eduard Plaats: Praag Datum: 1945-07 Onderwerp: dieet, extra voeding in de vorm van een ei om aan te sterken.

Kaart (ziekte) van Eduard de Raay tijdens zijn repatriëring in Praag

Van: John (Jonni) Aan: Piet Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-05 Onderwerp: notaris Chapelle is van alles op de hoogte; bedrogen; Jonni en andere gemengd-gehuwden zijn voor een keuze gesteld doorgestuurd te worden of ontslag uit het kamp, met alle vrijheden als vroeger, mits hij zich laat steriliseren; 80/% heeft voor het laatste getekend; vraagt om Piet zijn mening…

Van: John (Jonni) Aan: Piet Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-05 Onderwerp: notaris Chapelle is van alles op de hoogte; bedrogen; Jonni en andere gemengd-gehuwden zijn voor een keuze gesteld doorgestuurd te worden of ontslag uit het kamp, met alle vrijheden als vroeger, mits hij zich laat steriliseren; 80/% heeft voor het laatste getekend; vraagt om Piet zijn mening…

Brief van Levie Querido aan zijn vriend Piet vanuit kamp Westerbork

Van: de Joodse Raad voor Amsterdam, Bureau Den Haag Aan: wie het betreft Plaats: Den Haag Datum: 1943-01-26 Onderwerp: kamp Vught; inschrijven in het bevolkingsregister ingezetenen kamp Westerbork; afstammingsonderzoek; post buitenland; Lippmann-Rosenthal; sperrstempels…

Van: de Joodse Raad voor Amsterdam, Bureau Den Haag Aan: wie het betreft Plaats: Den Haag Datum: 1943-01-26 Onderwerp: kamp Vught; inschrijven in het bevolkingsregister ingezetenen kamp Westerbork; afstammingsonderzoek; post buitenland; Lippmann-Rosenthal; sperrstempels…

Bulletin nummer 30 van de Joodse Raad voor Amsterdam, Bureau Den Haag

Van: Fam. Spier Aan: Boas-Prins, S. Plaats: Leeuwarden Datum: maart 1944 Onderwerp: de schrijver wil graag jurkjes maken voor Esthertje en vraagt om haar maat.&nbsp;

Van: Fam. Spier Aan: Boas-Prins, S. Plaats: Leeuwarden Datum: maart 1944 Onderwerp: de schrijver wil graag jurkjes maken voor Esthertje en vraagt om haar maat.&nbsp;

Brief van de familie Spier aan S. Boas-Prins vanuit Leeuwarden

Van: Querido, Levie Aan: vrienden Plaats: Westerbork, kamp Onderwerp: wasgoed ontvangen. De schrijver maakt het goed en doet de groeten.

Van: Querido, Levie Aan: vrienden Plaats: Westerbork, kamp Onderwerp: wasgoed ontvangen. De schrijver maakt het goed en doet de groeten.

Brief(je) van Levie Querido aan vrienden vanuit kamp Westerbork

Van: Querido, Levie Aan: Dikhoff, Manus Plaats: Westerbork, kamp, barak 55 Datum: 1943-03-14 Onderwerp: iets niet ontvangen; brief Piet; zend poststrook…

Van: Querido, Levie Aan: Dikhoff, Manus Plaats: Westerbork, kamp, barak 55 Datum: 1943-03-14 Onderwerp: iets niet ontvangen; brief Piet; zend poststrook…

Briefkaart van Levie Querido aan M. Dikhoff vanuit kamp Westerbork

Van: oom Jan (vader) Aan: Hanneke Plaats:&nbsp; Datum: 1943-09-13 Onderwerp: brief voor de tweede keer geschreven en getekend, omdat vader vergeten was zijn adres achterop de enveloppe te noteren; over vaders droom, een zeilboot te hebben en ermee te varen; heel verhaal er om heen om Hanneke te vermaken met illustraties.

Van: oom Jan (vader) Aan: Hanneke Plaats:&nbsp; Datum: 1943-09-13 Onderwerp: brief voor de tweede keer geschreven en getekend, omdat vader vergeten was zijn adres achterop de enveloppe te noteren; over vaders droom, een zeilboot te hebben en ermee te varen; heel verhaal er om heen om Hanneke te vermaken met illustraties.

Brief van oom Jan (vader) aan Hanneke

Van: Directoraat Generaal voor Bijzondere Rechtspleging&nbsp; Aan: Niemeijer, R. Plaats: Westerbork, ‘kamp’&nbsp; Datum: 1948-12 Onderwerp: enveloppe gericht aan de heer R. Niemeijer, voormalig bewaker Interneringskamp Westerbork in 1948.

Van: Directoraat Generaal voor Bijzondere Rechtspleging&nbsp; Aan: Niemeijer, R. Plaats: Westerbork, ‘kamp’&nbsp; Datum: 1948-12 Onderwerp: enveloppe gericht aan de heer R. Niemeijer, voormalig bewaker Interneringskamp Westerbork in 1948.

Enveloppe van Directoraat Generaal voor Bijzondere Rechtspleging kamp Westerbork aan R. Niemeijer

Distributiestamkaart van Aron Alexander van Dam Notitie met adreswijziging Delfzijl-Amsterdam op 11 mei 1942.

Distributiestamkaart van Aron Alexander van Dam Notitie met adreswijziging Delfzijl-Amsterdam op 11 mei 1942.

Stamkaart van Aron A. van Dam

Van: mede kampgevangenen Aan: Ds. Enker, M. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-12-05 Onderwerp: tekening met foto van Max en handtekeningen van medekampgevangenen, behorend bij een gedicht naar aanleiding van Sinterklaas.

Van: mede kampgevangenen Aan: Ds. Enker, M. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-12-05 Onderwerp: tekening met foto van Max en handtekeningen van medekampgevangenen, behorend bij een gedicht naar aanleiding van Sinterklaas.

Tekening handtekeningen van mede-kampgevangenen voor M. Enker in kamp Westerbork

Van: Kampcommandant, Buijvoets, J.G. en ondercommandant Dekker, T. Aan:&nbsp;Houtvester Assen Plaats: Westerbork&nbsp; Datum: 1946-04-20&nbsp; Onderwerp: stobben rooien. Zijn er nog werkobjecten van Staatsbosbeheer voor het inzetten van geïnterneerden?

Van: Kampcommandant, Buijvoets, J.G. en ondercommandant Dekker, T. Aan:&nbsp;Houtvester Assen Plaats: Westerbork&nbsp; Datum: 1946-04-20&nbsp; Onderwerp: stobben rooien. Zijn er nog werkobjecten van Staatsbosbeheer voor het inzetten van geïnterneerden?

Brief van kampcommandant Buijvoets aan Houtvester Assen, de heer Jansen

Van: Beijering, Jan Aan: Drenth, Dirkje&nbsp; Plaats: Interneringskamp Westerbork Datum: 1947-11-14 Onderwerp: gisteren tegen zijn verwachting in naar het Tribunaal geweest; hij heeft zich niet kunnen voorbereiden; in Assen nog verschillende bekenden gezien; meerdere personen moesten voorkomen; ‘het was weer een echt gezellige zitting’; hij is nu met zijn laatste half jaar bezig, dan zit zijn straf erop; vandaag is Fled(d)erus naar huis gegaan,' je weet wel die nieuwe baas van de bakkerij…; voor de eerste maal in het kamp een film gezien in de schouwburg: ‘Rebecca’ overigens valt in het kamp weinig te beleven…sport is afgelopen, af en toe nog een potje voetbal…

Van: Beijering, Jan Aan: Drenth, Dirkje&nbsp; Plaats: Interneringskamp Westerbork Datum: 1947-11-14 Onderwerp: gisteren tegen zijn verwachting in naar het Tribunaal geweest; hij heeft zich niet kunnen voorbereiden; in Assen nog verschillende bekenden gezien; meerdere personen moesten voorkomen; ‘het was weer een echt gezellige zitting’; hij is nu met zijn laatste half jaar bezig, dan zit zijn straf erop; vandaag is Fled(d)erus naar huis gegaan,' je weet wel die nieuwe baas van de bakkerij…; voor de eerste maal in het kamp een film gezien in de schouwburg: ‘Rebecca’ overigens valt in het kamp weinig te beleven…sport is afgelopen, af en toe nog een potje voetbal…

Brief van Jan Beijering aan Dirkje Drenth vanuit Interneringskamp Westerbork

Van: de gemeente Den Haag Aan: Smit-Hilversum, Bloeme Plaats: Den Haag Datum: 1941-04-07&nbsp; Onderwerp: bewijs van aanmelding van Joodse bloede te zijn; twee Joodse grootouders.

Van: de gemeente Den Haag Aan: Smit-Hilversum, Bloeme Plaats: Den Haag Datum: 1941-04-07&nbsp; Onderwerp: bewijs van aanmelding van Joodse bloede te zijn; twee Joodse grootouders.

Bewijs van aanmelding van Joodse bloede te zijn van Bloeme Smit-Hilversum

Legitimatiebewijs Portugees Israelitisch Ziekenhuis Amsterdam Met verklaring dat Alexander Roozendaal als keel-neus-oorarts werkzaam is in het ziekenhuis. Datum: 1942-08-16 Met pasfoto

Legitimatiebewijs Portugees Israelitisch Ziekenhuis Amsterdam Met verklaring dat Alexander Roozendaal als keel-neus-oorarts werkzaam is in het ziekenhuis. Datum: 1942-08-16 Met pasfoto

Verklaring dat Alexander Roozendaal werkzaam is voor het Portugees Israëlitisch Ziekenhuis

Van: Bevolkingsregister Amsterdam Aan: Schoenbeck, Inge Plaats: Amsterdam&nbsp; Datum: 1943-02-26 Onderwerp: bevolkingsregister; ‘J’-stempel; nummer persoonsbewijs…

Van: Bevolkingsregister Amsterdam Aan: Schoenbeck, Inge Plaats: Amsterdam&nbsp; Datum: 1943-02-26 Onderwerp: bevolkingsregister; ‘J’-stempel; nummer persoonsbewijs…

Bewijs van ontvangst persoonsbewijs voor Inge Schoenbeck

Van: onbekend Aan: Prins-Morpurgo, H. Plaats: Amsterdam Datum: 1943-05 Onderwerp: ze wil melden dat ze net haar gezin gelukkig nog in Westerbork is; graag iets toesturen, alles is welkom; ze kunnen slechts een keer in de 14 dagen schrijven…

Van: onbekend Aan: Prins-Morpurgo, H. Plaats: Amsterdam Datum: 1943-05 Onderwerp: ze wil melden dat ze net haar gezin gelukkig nog in Westerbork is; graag iets toesturen, alles is welkom; ze kunnen slechts een keer in de 14 dagen schrijven…

Briefkaart van H. Prins-Morpurgo aan Jo Meyer vanuit kamp Westerbork

Bewijs van terugstelling van transport Van: Snoek, Hermine Datum: 1942-12-14

Bewijs van terugstelling van transport Van: Snoek, Hermine Datum: 1942-12-14

Bewijs van terugstelling van transport van Hermine Snoek

Van: de Joodse Raad voor Amsterdam, Bureau Den Haag Aan: wie het betreft Plaats: Den Haag Datum: 1943-02-17 Onderwerp: geen inlichtingen mogelijk over Joden die naar Silezië zijn doorgestuurd; Joden met een Zweedse nationaliteit hebben tot 31 maart 1943 tijd om het land te verlaten… &nbsp;

Van: de Joodse Raad voor Amsterdam, Bureau Den Haag Aan: wie het betreft Plaats: Den Haag Datum: 1943-02-17 Onderwerp: geen inlichtingen mogelijk over Joden die naar Silezië zijn doorgestuurd; Joden met een Zweedse nationaliteit hebben tot 31 maart 1943 tijd om het land te verlaten… &nbsp;

Bulletin nummer 33 van de Joodse Raad voor Amsterdam, Bureau Den Haag

Barak met spelende kinderen Getekend door: Birman, Otto Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943 Spelende kinderen voor een familiebarak.

Barak met spelende kinderen Getekend door: Birman, Otto Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943 Spelende kinderen voor een familiebarak.

Tekening, aquarel van een familie barak en spelende kinderen getekend door Otto Birman

Van: van Bergen-Diamant, Nora Aan: van Bergen, Chaja Plaats: Amsterdam Datum: 1946-07-06 Onderwerp: &nbsp;een brief gekregen, Nora beantwoord haar dochter meteen; het blijkt dat Chaja het erg naar haar zin heeft; ze wordt vetgemest; Chaja heeft keurig in het Engels geschreven; volgende week komt Eddy weer thuis; ze gaat met hem nog naar Santpoort; verschillende vragen aan Chaja…

Van: van Bergen-Diamant, Nora Aan: van Bergen, Chaja Plaats: Amsterdam Datum: 1946-07-06 Onderwerp: &nbsp;een brief gekregen, Nora beantwoord haar dochter meteen; het blijkt dat Chaja het erg naar haar zin heeft; ze wordt vetgemest; Chaja heeft keurig in het Engels geschreven; volgende week komt Eddy weer thuis; ze gaat met hem nog naar Santpoort; verschillende vragen aan Chaja…

Brief van Nora van Bergen-Diamant aan haar dochter Chaja vanuit Amsterdam

Briefpapier van de School met de Bijbel in woonoord Schattenberg, blanco Hoofd van de school Th. O. Kuhuwael

Briefpapier van de School met de Bijbel in woonoord Schattenberg, blanco Hoofd van de school Th. O. Kuhuwael

Briefpapier van de School met de Bijbel in woonoord Schattenberg

Foto van voorwerker/opzichter J. Oostijen (Heidemij) in de buurt van het Joods werkkamp De Landweer.

Foto van voorwerker/opzichter J. Oostijen (Heidemij) in de buurt van het Joods werkkamp De Landweer.

Foto van voorwerker J. Oostijen in de buurt van het Joods werkkamp De Landweer

Van: Feldmann, J.&nbsp; Aan: Meerding, A.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1940-05-31&nbsp; Onderwerp: Situatie in kamp en bedankje voor verlenen van onderdak gedurende 10 - 27 mei 1940 in Leeuwarden. Na terugkomst in kamp Westerbork was het hard werken geblazen om alles weer in orde te krijgen. Op 10 mei 1940 werd een groot deel van de bevolking van het Centraal Vluchtelingenkamp per trein via Hooghalen geëvacueerd om de binnenvallende Duitse troepen voor te kunnen blijven. Evacuatie naar Engeland mislukte, omdat de brug over de IJssel bij Zwolle was opgeblazen en de trein dus niet meer verder kon. Een alternatieve vluchtroute via Harlingen mislukte ook, omdat de trein in Leeuwarden strandde. In Leeuwarden werden de vluchtelingen tijdelijk bij gastgezinnen ondergebracht. &nbsp;

Van: Feldmann, J.&nbsp; Aan: Meerding, A.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1940-05-31&nbsp; Onderwerp: Situatie in kamp en bedankje voor verlenen van onderdak gedurende 10 - 27 mei 1940 in Leeuwarden. Na terugkomst in kamp Westerbork was het hard werken geblazen om alles weer in orde te krijgen. Op 10 mei 1940 werd een groot deel van de bevolking van het Centraal Vluchtelingenkamp per trein via Hooghalen geëvacueerd om de binnenvallende Duitse troepen voor te kunnen blijven. Evacuatie naar Engeland mislukte, omdat de brug over de IJssel bij Zwolle was opgeblazen en de trein dus niet meer verder kon. Een alternatieve vluchtroute via Harlingen mislukte ook, omdat de trein in Leeuwarden strandde. In Leeuwarden werden de vluchtelingen tijdelijk bij gastgezinnen ondergebracht. &nbsp;

Brief van John Feldmann aan A. Meerding vanuit het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork

Van: Wollheim, Judith en Günter Aan: Bakker, familie Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-07-14 Onderwerp: schrijfdag, een lange brief; al vast de beste wensen voor de verjaardag van Bob, omdat ze voorlopig niet kan schrijven; verlangen naar een hereniging; ze hebben stofbrillen aangevraagd, misschien kunnen zij het kopen als het niet te duur is, ze hebben het wel nodig; Bully heeft last van zijn teen van het vele lopen of iets anders; hij wil zich niet laten helpen; hun werk is bevredigend, het helpen en verzorgen van zieken, Bully moet wel veel lopen; Bully begint in de ochtend en zij in de avond; op bezoek bij kennissen geweest, dat was erg gezellig; de stemming is bij beiden op het moment goed; ze hebben dikwijls komkommer en tomaten; Friedel ontmoeten ze vaak en Jules niet meer… &nbsp;

Van: Wollheim, Judith en Günter Aan: Bakker, familie Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-07-14 Onderwerp: schrijfdag, een lange brief; al vast de beste wensen voor de verjaardag van Bob, omdat ze voorlopig niet kan schrijven; verlangen naar een hereniging; ze hebben stofbrillen aangevraagd, misschien kunnen zij het kopen als het niet te duur is, ze hebben het wel nodig; Bully heeft last van zijn teen van het vele lopen of iets anders; hij wil zich niet laten helpen; hun werk is bevredigend, het helpen en verzorgen van zieken, Bully moet wel veel lopen; Bully begint in de ochtend en zij in de avond; op bezoek bij kennissen geweest, dat was erg gezellig; de stemming is bij beiden op het moment goed; ze hebben dikwijls komkommer en tomaten; Friedel ontmoeten ze vaak en Jules niet meer… &nbsp;

Brief van Judith en Günter Wollheim aan de familie Bakker vanuit kamp Westerbork

Van: Rompel, J.G.M., administrateur Aan: chef afd. Registratie en Documentatie Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-05-27 Onderwerp: periodiek in te dienen opgaven.

Van: Rompel, J.G.M., administrateur Aan: chef afd. Registratie en Documentatie Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-05-27 Onderwerp: periodiek in te dienen opgaven.

Mededeling over periodiek in te dienen opgaven sterktelijst, sterfte en geboorte

Van: dhr. Beekman Aan: Buijvoets, J.G. Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1947-04-28 Onderwerp: dhr. Beekman verzoekt om een onderstel van een trapnaaimachine te mogen kopen, aanwezig in barak 37, om deze te kunnen bevestigen aan de handnaaimachine van zijn vrouw, die leraar-coupeuse is.

Van: dhr. Beekman Aan: Buijvoets, J.G. Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1947-04-28 Onderwerp: dhr. Beekman verzoekt om een onderstel van een trapnaaimachine te mogen kopen, aanwezig in barak 37, om deze te kunnen bevestigen aan de handnaaimachine van zijn vrouw, die leraar-coupeuse is.

Verzoek van de heer Beekman aan J.G. Buijvoets voor de aanschaf van een trapnaaimachine voor zijn vrouw

Maurits (Mau) Bernhard Henri Aussen werd geboren op 19 Mei 1902 te Amsterdam. Hij was de jongste zoon van het gezin met 6 kinderen. Na het overlijden van zijn vader kon zijn moeder het gezin niet meer geheel onderhouden, zodat hij gedeeltelijk in een weeshuis opgroeide. Hij bleek een goede leerling en deed met zeer goed gevolg eindexamen op de HBS. Daarna richtte hij een importzaak op in de papierbranche, waarvoor hij ook naar het buitenland reisde.&nbsp; Hij trouwde op 22 september 1937 met Johanna Mok, eveneens Amsterdamse en geboren op 26 Juni 1903. Jo Mok was (directie-)secretaresse bij de vakbond NVV. Zij verhuisden naar Waalstraat 37, in Amsterdam. Mau en Jo kregen twee kinderen, in 1938 en 1940. Vanwege deze laatste zwangerschap had de familie Aussen het vertrek per boot naar Amerika uitgesteld, waarvoor ze reeds de plaatsen geregeld had. Helaas heeft de Duitse inval vervolgens de emigratie verhinderd.&nbsp; In 1942 besloten Mau en Jo dat onderduiken noodzakelijk was. Zij bleven in onderduik in Amsterdam. De twee kinderen gingen eerst gezamenlijk in de provincie in onderduik, maar na enige tijd werden ze van elkaar gescheiden ondergebracht op adressen in Limburg. Mau en Jo werden in Amsterdam op hun onderduikadres opgepakt en direct naar Westerbork gebracht. Daar kwamen ze aan op 29 juni 1943 en werden van daaruit direct doorgestuurd. Zij zijn omgekomen in Sobibor op 2 Juli 1943. De kinderen hebben hun onderduik wel goed volbracht en zijn vervolgens als weeskinderen opgevangen door de zusters van hun moeder, Esther Goedhart-Mok en Sophia Mok.&nbsp;

Mozes Moses