In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Dit verhaal werd opgetekend door conservator Guido Abuys. Meer over de familie Enthoven is te vinden in het boek Kroniek van het geslacht Enthoven (Zutphen 1991).&nbsp;

Het is 23 mei 1945. Henriette Enthoven-van Lier schrijft vanuit Mont Pèlerin in Zwitserland een brief aan haar familie, waarin ze terugkijkt naar het transport van kamp Westerbork naar Theresienstadt en haar aankomst in dit getto.

"Ik werd met enige kennissen in een bananenwagen gestopt..."

Gerdien Verschoor was tussen 2019 en 2022 de directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Dit verhaal publiceerde zij op haar <a href="https://gerdienverschoor.wordpress.com/2019/02/07/het-treinbord/#more-3294">eigen website</a>.

Het moet ergens in de jaren negentig geweest zijn: het was na de Wende en ik werkte bij de Nederlandse Ambassade in Warschau. Alles in Polen veranderde. Als attaché voor pers- en culturele zaken richtte ik me niet alleen op pers en cultuur, maar ook op de historische en maatschappelijke onderwerpen die in die periode actueel waren. Vele musea en historische instituten maakten een transitie door: nu Polen het communisme van zich had afgeschud, konden vele verhalen eindelijk op een andere manier verteld worden.

Het treinbord

Dit verhaal, geschreven door conservator Guido Abuys, werd in 2018 als column gepubliceerd op de website van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.&nbsp;

Een houten beeldje van een jongen van een jaar of twaalf, gekleed in een blouse, korte broek, hoge sokken en wandelschoenen. Op het voetstuk zijn de initialen E.B. ingekrast en is het jaar 1941 duidelijk zichtbaar. Het beeldje zou geschonken zijn aan Jacques Schol, directeur van het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork.&nbsp;

Een jongen vereeuwigd in hout

In juni 2025 verscheen Sprekende stenen. Stolpersteine in Zwolle, een publicatie waarin de verhalen van Joodse inwoners van Zwolle worden belicht. Ook voor het gezin Caneel, dat voor hun deportatie aan de Vispoortenplas 10 woonde, zijn struikelstenen gelegd.&nbsp;

Carolina Caneel-Bamberg, haar man Salomon Caneel en hun zoontje Mozes “Max” Caneel werden begin oktober 1942 vanuit Zwolle naar kamp Westerbork gebracht. Het was in die dagen overvol in het kamp: door de ontruiming van de Joodse werkkampen en de razzia’s waarbij de familieleden van de Joodse dwangarbeiders werden opgehaald, kwamen er zo’n 12.000 personen naar het kamp. In een brief aan vriendin Janny Bosman schrijft Carolina over de chaotische situatie en de onwetendheid over hun verdere lot. Ook vraagt ze om een paar hoge schoenen of laarsjes in maat 26 voor zoontje Max en een stel dekens, want die zijn ze inmiddels kwijtgeraakt.&nbsp;

"Onze Max is een reuzelieve schat..."

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Het casino van het kamp.&nbsp; Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945&nbsp; In een van de kamers van het Casino. Het Casino had een woon- en eetgedeelte met keuken. Mej. v.d. Woning, de heer Gmelig Meiling, &nbsp;de heer van Dijk en Beitske Kalma.

Het casino van het kamp.&nbsp; Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945&nbsp; In een van de kamers van het Casino. Het Casino had een woon- en eetgedeelte met keuken. Mej. v.d. Woning, de heer Gmelig Meiling, &nbsp;de heer van Dijk en Beitske Kalma.

Foto van vrij personeel in het Casino van Interneringskamp Westerbork

Van: Velleman, W.&nbsp; Aan: Procee, den heer&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1943-01-10 Onderwerp: bedankje voor toesturen van een pakket.

Van: Velleman, W.&nbsp; Aan: Procee, den heer&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1943-01-10 Onderwerp: bedankje voor toesturen van een pakket.

Briefkaart van W. Velleman aan dhr. Procee vanuit kamp Westerbork

Van: Ondercommandant Aan: Buijvoets, J.G. Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-06-25 Onderwerp: bewaking van post "West" en "Oost" en de aflossingstijden.

Van: Ondercommandant Aan: Buijvoets, J.G. Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-06-25 Onderwerp: bewaking van post "West" en "Oost" en de aflossingstijden.

Instructie over de bewaking van post "West" en "Oost" en de aflossingstijden.

Van: Coster, Judith Aan: Coster, Kitty Plaats: Amsterdam Datum: 1942 Onderwerp: levensteken met een opmerking erbij geschreven: ‘laatste kaart in 1942’.

Van: Coster, Judith Aan: Coster, Kitty Plaats: Amsterdam Datum: 1942 Onderwerp: levensteken met een opmerking erbij geschreven: ‘laatste kaart in 1942’.

Ansichtkaart van Judith Coster aan Kitty Coster vanuit Amsterdam

Van: Schmutzer&nbsp;(Jos) Aan:&nbsp;Uwe Excellentie (minister van Binnenlandse Zaken) Plaats: Utrecht&nbsp; Datum: 1938-11-18&nbsp; Onderwerp: bisschoppen van Nederland stellen zich met Katholiek Comité garant voor vluchtelingen onder de door Uwe Excellentie vastgestelde waarborgen.

Van: Schmutzer&nbsp;(Jos) Aan:&nbsp;Uwe Excellentie (minister van Binnenlandse Zaken) Plaats: Utrecht&nbsp; Datum: 1938-11-18&nbsp; Onderwerp: bisschoppen van Nederland stellen zich met Katholiek Comité garant voor vluchtelingen onder de door Uwe Excellentie vastgestelde waarborgen.

Telegram van (Jos) Schmutzer aan Uwe Excellentie (Binnenlandse Zaken)

Van: van Nierop, I. Aan: medekampgevangenen Plaats: Westerbork, kamp datum: 1945-03 Onderwerp: dodelijke verveling, vermaak; het spel met de vriendinnen….; kampleven.

Van: van Nierop, I. Aan: medekampgevangenen Plaats: Westerbork, kamp datum: 1945-03 Onderwerp: dodelijke verveling, vermaak; het spel met de vriendinnen….; kampleven.

Lied met als titel ' Vriendinnetje' geschreven door waarschijnlijk I. van Nierop in kamp Westerbork

Barakken in kamp Westerbork&nbsp; Kamp Westerbork, jaartal onbekend.&nbsp; Barak in Kamp Westerbork, barak 2, de Kommandantur. Deze barak heeft tussen 1939 en 1942 als ziekenhuis gediend.

Barakken in kamp Westerbork&nbsp; Kamp Westerbork, jaartal onbekend.&nbsp; Barak in Kamp Westerbork, barak 2, de Kommandantur. Deze barak heeft tussen 1939 en 1942 als ziekenhuis gediend.

Barak 2 in kamp Westerbork

Bewijs van crematie Datum: 13-05-1943 Nr. 202 De Ambtenaar van den Burgerlijken Stand in het Lager Westerbork verklaart, er van kennis te hebben genomen, dat het lijk van: Muller, Josef geb. 18-09-81 overleden te Westerbork op 16-04-1943 op: 19-04-1943 is gecremeerd.

Bewijs van crematie Datum: 13-05-1943 Nr. 202 De Ambtenaar van den Burgerlijken Stand in het Lager Westerbork verklaart, er van kennis te hebben genomen, dat het lijk van: Muller, Josef geb. 18-09-81 overleden te Westerbork op 16-04-1943 op: 19-04-1943 is gecremeerd.

Bewijs van crematie in kamp Westerbork betreffende Josef Muller

Mevrouw Schliesser en twee heren voor de centrale keuken. Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork, 1940-1942.&nbsp;

Mevrouw Schliesser en twee heren voor de centrale keuken. Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork, 1940-1942.&nbsp;

Mevrouw Schliesser en twee heren voor de centrale keuken in kamp Westerbork

Van: Boswachter Aan: Houtvester Assen Plaats: Hooghalen Datum: 1946-05-25 Onderwerp: over het gebruik van de schietbanen ten oosten en Noordoosten van kamp Westerbork door personeel van het Interneringskamp.

Van: Boswachter Aan: Houtvester Assen Plaats: Hooghalen Datum: 1946-05-25 Onderwerp: over het gebruik van de schietbanen ten oosten en Noordoosten van kamp Westerbork door personeel van het Interneringskamp.

Brief van de boswachter (Hooghalen) aan Houtvester Assen

Tekeningen dienend als lesmateriaal voor Molukse leerlingen

Tekeningen dienend als lesmateriaal voor Molukse leerlingen

Van: Stertzenbach, Werner Aan: Stella Plaats: Westerbork, Kamp Datum: 1943-03-27 Onderwerp: Werner ligt in het ziekenhuis, de keelontsteking was erger geworden. De arts vond het niet verantwoord dat Werner in zijn barak bleef liggen. Werner wil er zo snel mogelijk uit, er liggen teveel oude mannetjes op de zaal en het is er niet prettig; over Stella en Werner, misvattingen en het leven als stel.

Van: Stertzenbach, Werner Aan: Stella Plaats: Westerbork, Kamp Datum: 1943-03-27 Onderwerp: Werner ligt in het ziekenhuis, de keelontsteking was erger geworden. De arts vond het niet verantwoord dat Werner in zijn barak bleef liggen. Werner wil er zo snel mogelijk uit, er liggen teveel oude mannetjes op de zaal en het is er niet prettig; over Stella en Werner, misvattingen en het leven als stel.

Brief van Werner Stertzenbach aan Stella Pach vanuit kamp Westerbork

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: kampgevangenen aan het werk op de landerijen van Staatsbosbeheer; spitten en bosaanplant.

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: kampgevangenen aan het werk op de landerijen van Staatsbosbeheer; spitten en bosaanplant.

Foto van een still uit de Westerborkfilm

De Westerborker Nieuws uit het Kamp Westerbork No. 16, 1945-05-04

De Westerborker Nieuws uit het Kamp Westerbork No. 16, 1945-05-04

Kampkrant

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: kampgevangenen aan het werk bij de Vliegtuigsloperij.

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: kampgevangenen aan het werk bij de Vliegtuigsloperij.

Van: Schol, J. Aan: de bewoners Plaats: Westerbork, Centraal Vluchtelingenkamp Datum: 1942-02-11 Onderwerp: aard van het kamp; arbeidsplicht; orde; was; betreden gras; kantine; post en telefoonverkeer; bezoeken en bekendmakingen…

Van: Schol, J. Aan: de bewoners Plaats: Westerbork, Centraal Vluchtelingenkamp Datum: 1942-02-11 Onderwerp: aard van het kamp; arbeidsplicht; orde; was; betreden gras; kantine; post en telefoonverkeer; bezoeken en bekendmakingen…

Order van kampcommandant J. Schol met richtlijnen voor de bewoners

1941

November 1941

Foto van Hester Teeboom-Knap met kleindochter Marianne Reens, mei 1936.

Foto van Hester Teeboom-Knap met kleindochter Marianne Reens, mei 1936.

Foto van Hester Teeboom-Knap en haar kleindochter Marianne Reens

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: zicht op het Oranjekanaal en het haventje. Kampgevangenen zijn bezig met de bouw van een steiger.

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: zicht op het Oranjekanaal en het haventje. Kampgevangenen zijn bezig met de bouw van een steiger.

Van: Boerma, A.P.A., arts&nbsp; Aan: Buijvoets, J.G. Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1946-08-29 Onderwerp: Duplicaat inventarisstaat van het kampziekenhuis (zie ook 9137-1012).

Van: Boerma, A.P.A., arts&nbsp; Aan: Buijvoets, J.G. Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1946-08-29 Onderwerp: Duplicaat inventarisstaat van het kampziekenhuis (zie ook 9137-1012).

Inventarislijst (duplicaat) van het kampziekenhuis

Bewijs van crematie Datum: 19-07-1943 Nr. 434 De Ambtenaar van den Burgerlijken Stand in het Lager Westerbork verklaart, er van kennis te hebben genomen, dat het lijk van: Pinkhof, Hermanus geb. 10-05-63 overleden te Westerbork op 16-07-1943 op 16-07-1943 is gecremeerd.

Bewijs van crematie Datum: 19-07-1943 Nr. 434 De Ambtenaar van den Burgerlijken Stand in het Lager Westerbork verklaart, er van kennis te hebben genomen, dat het lijk van: Pinkhof, Hermanus geb. 10-05-63 overleden te Westerbork op 16-07-1943 op 16-07-1943 is gecremeerd.

Bewijs van crematie in kamp Westerbork betreffende Hermanus Pinkhof

Paarsblauw schrift met op het etiket (2358-01) Dagboek Westerbork, van 1942-09-04 tot en met 1943-09-14 Met potlood geschreven + getypte aanvulling (2358-02) Van 1944-01-01 t/m 1946-09-09 5 blz. Zie voor getypte versie: 2136-1

Paarsblauw schrift met op het etiket (2358-01) Dagboek Westerbork, van 1942-09-04 tot en met 1943-09-14 Met potlood geschreven + getypte aanvulling (2358-02) Van 1944-01-01 t/m 1946-09-09 5 blz. Zie voor getypte versie: 2136-1

Dagboek van Aad van As over kamp Westerbork 1942-1943

Medewerkers in het administratiegebouw.&nbsp; Centraal Vluchtelingenkamp Kamp Westerbork, 1939-1940.

Medewerkers in het administratiegebouw.&nbsp; Centraal Vluchtelingenkamp Kamp Westerbork, 1939-1940.

Het administratiegebouw van het Centraal Vluchtelingenkamp Kamp Westerbork

Arbeitskarte&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Van: Katz-Goldsmit, Kaatje DB 2 Groep: Frauengruppe Horst Cohen&nbsp; Datum: 1944-10-06

Arbeitskarte&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Van: Katz-Goldsmit, Kaatje DB 2 Groep: Frauengruppe Horst Cohen&nbsp; Datum: 1944-10-06

Arbeitskarte van Kaatje Katz-Goldsmit

Mededeling&nbsp; Datum: 1943-12-25&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Onderwerp: Arbeitskarten

Mededeling&nbsp; Datum: 1943-12-25&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Onderwerp: Arbeitskarten

Mededeling over het in bezit moeten zijn van een Arbeitskarte

De Westerborker Nieuws uit het Kamp Westerbork No. 25, 1945-05-25

De Westerborker Nieuws uit het Kamp Westerbork No. 25, 1945-05-25

Van: Lagerkommandant Mauthausen Aan: Sterk, Tobias Plaats: Mauthausen Datum: 1941-07-22 Onderwerp: toesturen van twee overlijdensverklaringen betreffende Abraham Sterk.

Van: Lagerkommandant Mauthausen Aan: Sterk, Tobias Plaats: Mauthausen Datum: 1941-07-22 Onderwerp: toesturen van twee overlijdensverklaringen betreffende Abraham Sterk.

Brief van de kampcommandant van Mauthausen over het toesturen van overlijdensverklaringen van Abraham Sterk

Rapport Opgemaakt door: Snijder, J. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1945-08-11 Onderwerp: ophalen ontvluchtte gedetineerde uit Winschoten.&nbsp;

Rapport Opgemaakt door: Snijder, J. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1945-08-11 Onderwerp: ophalen ontvluchtte gedetineerde uit Winschoten.&nbsp;

Rapport door J. Snijder over het ophalen van een ontvluchtte gedetineerde uit Winschoten

Van: Levie-Elte, L.&nbsp; Aan: Lackrooy, Dhr.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1943-04 Onderwerp: pakketten, omstandigheden, voedsel.

Van: Levie-Elte, L.&nbsp; Aan: Lackrooy, Dhr.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1943-04 Onderwerp: pakketten, omstandigheden, voedsel.

Briefkaart van Lea levie-Elte aan de heer Lackrooy vanuit kamp Westerbork

Van: Visser, A. Aan: Visser, E. Plaats: Datum: 1942-08 Onderwerp: Transport naar Westerbork Blz.: 2

Van: Visser, A. Aan: Visser, E. Plaats: Datum: 1942-08 Onderwerp: Transport naar Westerbork Blz.: 2

Brief van Asser Visser aan E. Visser

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: in het kamp gemaakte speelgoedbeestjes van stof.

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Onderwerp: in het kamp gemaakte speelgoedbeestjes van stof.

Van: M. Ras-Batavier Aan: Gerzon, fam.&nbsp; Plaats: Amsterdam&nbsp; Datum: 1943-08-04 Onderwerp: Vraag of de fam. Gerzon nog in Westerbork is; Beppie in het ziekenhuis. De kaart kwam retour. Op 9 september werd het gezin Gerzon uit kamp Westerbork ontslagen, om vervolgens op 29 september weer terug te keren in het kamp (zie poststempels). Leopold Gerzon is medewerker bij de Joodse Raad.

Van: M. Ras-Batavier Aan: Gerzon, fam.&nbsp; Plaats: Amsterdam&nbsp; Datum: 1943-08-04 Onderwerp: Vraag of de fam. Gerzon nog in Westerbork is; Beppie in het ziekenhuis. De kaart kwam retour. Op 9 september werd het gezin Gerzon uit kamp Westerbork ontslagen, om vervolgens op 29 september weer terug te keren in het kamp (zie poststempels). Leopold Gerzon is medewerker bij de Joodse Raad.

Briefkaart van M. Ras-Batavier aan de familie Gerzon in kamp Westerbork vanuit Amsterdam

Van: Heikens Aan: Dekker, T. Q. en de Bedrijfsadministratie Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1946-10-14 Onderwerp: Reparatiebon nr. 501.&nbsp; Omschrijving: Serre maken Huis 5, dhr. Heikens.

Van: Heikens Aan: Dekker, T. Q. en de Bedrijfsadministratie Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1946-10-14 Onderwerp: Reparatiebon nr. 501.&nbsp; Omschrijving: Serre maken Huis 5, dhr. Heikens.

Bon in verband met het maken van een serre in Huis 5

Van: Brandon, Max Aan: Hofmans, B, familie Plaats: Westerbork, kamp, barak 67 Datum: 1942-11-27 Onderwerp: hij heeft zijn vrouw Han voor het eerst gesproken (zij was eerder met het Kattenburg-transport in kamp Westerbork terecht gekomen); na een verblijf van 14 dagen in de gevangenis van Scheveningen kwam Max in Westerbork terecht. Hij schreef onder andere: 'We gaan nu zondag op transport met het hele atelier, want ze krijgen een nieuwe fabriek. Ik kom er dan als monteur…

Van: Brandon, Max Aan: Hofmans, B, familie Plaats: Westerbork, kamp, barak 67 Datum: 1942-11-27 Onderwerp: hij heeft zijn vrouw Han voor het eerst gesproken (zij was eerder met het Kattenburg-transport in kamp Westerbork terecht gekomen); na een verblijf van 14 dagen in de gevangenis van Scheveningen kwam Max in Westerbork terecht. Hij schreef onder andere: 'We gaan nu zondag op transport met het hele atelier, want ze krijgen een nieuwe fabriek. Ik kom er dan als monteur…

Briefkaart van Max Brandon aan de familie Hofmans vanuit kamp Westerbork

Plaatsen in kamp Westerbork

Barak 12

Sem Cosman werkte in de diamantndustrie als klover, eerst: in Amsterdam, later in Antwerpen. Toen ook daar ontslagen vielen, werd hij vertegenwoordiger in overhemden en verhuisde naar Heemstede, waar zijn zwager en zijn familie woonden.

Samuel Cosman (Sem)