In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Kampgeld Lager Westerbork 10 cent Serie CC No. 8099

Kampgeld Lager Westerbork 10 cent Serie CC No. 8099

Kampgeld Lager Westerbork 10 cent

Van: de gemeente Amsterdam Aan: Levie, Herbert, Philip Plaats: Amsterdam Datum: 1941-10-06 Onderwerp: persoonsbewijs.

Van: de gemeente Amsterdam Aan: Levie, Herbert, Philip Plaats: Amsterdam Datum: 1941-10-06 Onderwerp: persoonsbewijs.

Persoonsbewijs van Herbert Philip Levie

Plaatsen in kamp Westerbork

Doorgangskamp Westerbork

Joodse gemeenten in Gelderland

Joodse gemeente Didam

Strafbarakken

Van: de Groot, Louis Aan: de Groot Samuel en zijn vrouw en Hendrik Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-03-23 Onderwerp: heel veel familieleden, waaronder vader, moeder en Stella, tante Martha en Bram zijn dinsdag doorgegaan; Louis kon hun niet langer houden dan 1 week; het afscheid was hartelijk, maar zwaar; ‘Pa heeft een bed in de trein. Hij kan dus rusten, wat ook wel moet, want drie dagen in de trein zitten valt niet me; van ‘ s morgens vijf uur tot 11 uur was Louis bij hun in de trein; Louis heeft hun goed verzorgt met levensmiddelen en drinken; ’Stella is zoals altijd lastig, daar hebben ze tijdens de reis geen plezier aan...hopen op een spoedig terugzien'; Hennij en Louis hebben het de laatste dagen ontzettend druk, dagelijks komen 500 mensen aan; ze hebben 's nachts weinig rust; bericht dat de vader van Hennij (Simon Cossen) uit Amsterdam komt…hij mag blijven, omdat zijn kinderen hier een jaar wonen; met Mau en Martha gaat het goed; hopelijk komt aan de situatie een spoedig einde; dagelijks sterven in het kamp 6 tot 8 personen. Zij worden niet meet begraven maar verast; vooral voor ouderen en baby's is de situatie erg. Zij hebben geen weerstand…

Van: de Groot, Louis Aan: de Groot Samuel en zijn vrouw en Hendrik Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-03-23 Onderwerp: heel veel familieleden, waaronder vader, moeder en Stella, tante Martha en Bram zijn dinsdag doorgegaan; Louis kon hun niet langer houden dan 1 week; het afscheid was hartelijk, maar zwaar; ‘Pa heeft een bed in de trein. Hij kan dus rusten, wat ook wel moet, want drie dagen in de trein zitten valt niet me; van ‘ s morgens vijf uur tot 11 uur was Louis bij hun in de trein; Louis heeft hun goed verzorgt met levensmiddelen en drinken; ’Stella is zoals altijd lastig, daar hebben ze tijdens de reis geen plezier aan...hopen op een spoedig terugzien'; Hennij en Louis hebben het de laatste dagen ontzettend druk, dagelijks komen 500 mensen aan; ze hebben 's nachts weinig rust; bericht dat de vader van Hennij (Simon Cossen) uit Amsterdam komt…hij mag blijven, omdat zijn kinderen hier een jaar wonen; met Mau en Martha gaat het goed; hopelijk komt aan de situatie een spoedig einde; dagelijks sterven in het kamp 6 tot 8 personen. Zij worden niet meet begraven maar verast; vooral voor ouderen en baby's is de situatie erg. Zij hebben geen weerstand…

Brief van Louis de Groot aan het gezin van Samuel de Groot en Hendrik vanuit kamp Westerbork

Calendarium kamp Westerbork

1955

Van: Stertzenbach, Werner Aan: Stella Plaats: Westerbork, Vluchtelingenkamp Datum: 1942-03-28 Onderwerp: Werner bezoekt een grammofoon-concert met de brief van Stella nog in zijn zak; bezoek van Stella aan kamp Westerbork, reisgezelschap, Theo Pinkowitz en Dr. Mannheim.

Van: Stertzenbach, Werner Aan: Stella Plaats: Westerbork, Vluchtelingenkamp Datum: 1942-03-28 Onderwerp: Werner bezoekt een grammofoon-concert met de brief van Stella nog in zijn zak; bezoek van Stella aan kamp Westerbork, reisgezelschap, Theo Pinkowitz en Dr. Mannheim.

Brief van Werner Stertzenbach aan Stella Pach vanuit het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork

Foto van Hans Müller en Martha Julie Müller-Kankelfitz zittend voor hun barak. Datum: 1941-09-07 Plaats: Westerbork, kamp (Centraal Vluchtelingenkamp-)

Foto van Hans Müller en Martha Julie Müller-Kankelfitz zittend voor hun barak. Datum: 1941-09-07 Plaats: Westerbork, kamp (Centraal Vluchtelingenkamp-)

Foto van Hans Müller en Martha Julie Müller-Kankelfitz zittend voor hun barak

Van: Meyers, Karl.&nbsp; Aan: Meyers, A.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1944-06-15&nbsp; Onderwerp: beschrijving situatie; dragen van een Jodenster; dragen van een strafgeval overall. Hij schrijft over personen die zijn doorgestuurd en hij heeft behoefte aan voedselpakketten.

Van: Meyers, Karl.&nbsp; Aan: Meyers, A.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1944-06-15&nbsp; Onderwerp: beschrijving situatie; dragen van een Jodenster; dragen van een strafgeval overall. Hij schrijft over personen die zijn doorgestuurd en hij heeft behoefte aan voedselpakketten.

Brief

Mededeling&nbsp; Datum: 1943-12-07&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Onderwerp: Artscontrole ten behoeve van een zo groot mogelijke arbeidsprestatie.

Mededeling&nbsp; Datum: 1943-12-07&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Onderwerp: Artscontrole ten behoeve van een zo groot mogelijke arbeidsprestatie.

Mededeling over artscontrole ten behoeve van een zo groot mogelijke arbeidsprestatie

Plattegrond, aanzichten en doorsnede van barak 16&nbsp; Met riolering Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:100&nbsp; Datum: 1963-02-26 Opmerking: riolering en woonfunctie

Plattegrond, aanzichten en doorsnede van barak 16&nbsp; Met riolering Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:100&nbsp; Datum: 1963-02-26 Opmerking: riolering en woonfunctie

Plattegrond met aanzichten en doorsnede van barak 16 in het woonoord Schattenberg

Van: de Zentrallstelle für Jüdische Auswanderung Aan: wie het betreft Plaats: Amsterdam Datum: 1942-09-29 Onderwerp: de betreffende persoon dient zich op 2 oktober te melden tussen 8- en 13 uur.

Van: de Zentrallstelle für Jüdische Auswanderung Aan: wie het betreft Plaats: Amsterdam Datum: 1942-09-29 Onderwerp: de betreffende persoon dient zich op 2 oktober te melden tussen 8- en 13 uur.

Oproep om op 2 oktober 1942 bij de Zentralstelle te verschijnen

Boek met de titel 'Sendi Hitungan'&nbsp; Plaats: Groningen/Djakarta Datum: 1950

Boek met de titel 'Sendi Hitungan'&nbsp; Plaats: Groningen/Djakarta Datum: 1950

Boek met de titel 'Sendi Hitungan'

Van: Buijvoets, J.G. Aan: het personeel Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-06-02 Onderwerp: algemene order aan personeel over het instellen van een centrale ordonnansendienst vanuit barak 49

Van: Buijvoets, J.G. Aan: het personeel Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-06-02 Onderwerp: algemene order aan personeel over het instellen van een centrale ordonnansendienst vanuit barak 49

RachelStodel-da Costa da Fonceca

Rachel
Stodel-da Costa da Fonceca