In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Dit verhaal werd opgetekend door conservator Guido Abuys. Meer over de familie Enthoven is te vinden in het boek Kroniek van het geslacht Enthoven (Zutphen 1991).&nbsp;

Het is 23 mei 1945. Henriette Enthoven-van Lier schrijft vanuit Mont Pèlerin in Zwitserland een brief aan haar familie, waarin ze terugkijkt naar het transport van kamp Westerbork naar Theresienstadt en haar aankomst in dit getto.

"Ik werd met enige kennissen in een bananenwagen gestopt..."

Gerdien Verschoor was tussen 2019 en 2022 de directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Dit verhaal publiceerde zij op haar <a href="https://gerdienverschoor.wordpress.com/2019/02/07/het-treinbord/#more-3294">eigen website</a>.

Het moet ergens in de jaren negentig geweest zijn: het was na de Wende en ik werkte bij de Nederlandse Ambassade in Warschau. Alles in Polen veranderde. Als attaché voor pers- en culturele zaken richtte ik me niet alleen op pers en cultuur, maar ook op de historische en maatschappelijke onderwerpen die in die periode actueel waren. Vele musea en historische instituten maakten een transitie door: nu Polen het communisme van zich had afgeschud, konden vele verhalen eindelijk op een andere manier verteld worden.

Het treinbord

Dit verhaal, geschreven door conservator Guido Abuys, werd in 2018 als column gepubliceerd op de website van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.&nbsp;

Een houten beeldje van een jongen van een jaar of twaalf, gekleed in een blouse, korte broek, hoge sokken en wandelschoenen. Op het voetstuk zijn de initialen E.B. ingekrast en is het jaar 1941 duidelijk zichtbaar. Het beeldje zou geschonken zijn aan Jacques Schol, directeur van het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork.&nbsp;

Een jongen vereeuwigd in hout

In juni 2025 verscheen Sprekende stenen. Stolpersteine in Zwolle, een publicatie waarin de verhalen van Joodse inwoners van Zwolle worden belicht. Ook voor het gezin Caneel, dat voor hun deportatie aan de Vispoortenplas 10 woonde, zijn struikelstenen gelegd.&nbsp;

Carolina Caneel-Bamberg, haar man Salomon Caneel en hun zoontje Mozes “Max” Caneel werden begin oktober 1942 vanuit Zwolle naar kamp Westerbork gebracht. Het was in die dagen overvol in het kamp: door de ontruiming van de Joodse werkkampen en de razzia’s waarbij de familieleden van de Joodse dwangarbeiders werden opgehaald, kwamen er zo’n 12.000 personen naar het kamp. In een brief aan vriendin Janny Bosman schrijft Carolina over de chaotische situatie en de onwetendheid over hun verdere lot. Ook vraagt ze om een paar hoge schoenen of laarsjes in maat 26 voor zoontje Max en een stel dekens, want die zijn ze inmiddels kwijtgeraakt.&nbsp;

"Onze Max is een reuzelieve schat..."

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Van: Rosenthal, Nederlands gezant Aan: Enthoven, J. Plaats: Bern, Zwitserland Datum: 1945-07-23 Onderwerp: Henriette Enthoven-van Lier overlijdt aan een beroerte terwijl ze haar koffer inpakt voor repatriëring naar Nederland vanuit Zwitserland.

Van: Rosenthal, Nederlands gezant Aan: Enthoven, J. Plaats: Bern, Zwitserland Datum: 1945-07-23 Onderwerp: Henriette Enthoven-van Lier overlijdt aan een beroerte terwijl ze haar koffer inpakt voor repatriëring naar Nederland vanuit Zwitserland.

Telegram van de Nederlandse gezant in Bern aan Joop Enthoven

Van: Noor (van Bergen-Diamant) Aan: van Bergen, Chaja Plaats: Amsterdam Datum: 1945-05-15 Onderwerp: eindelijk kan ze weer schrijven, ze zijn vrij en moeten proberen weer zo gauw mogelijk bij elkaar te zijn; ze is nieuwsgierig hoe het met Chaja gaat; al tien jaar oud, alvast een cadeautje uitzoeken, ze heeft nog veel te goed; Noor heeft Eddy weer gezien. Hij woont nog in Utrecht; Eddy herkende haar niet; eenmaal bij elkaar zal hij er ook gauw aan wennen dat Chaja zijn zusje is en Noor zijn moeder; ze denkt dat ze samen Eddy zullen gaan ophalen; Noor is bezig om een huis te gaan huren en ze kijkt of er nog meubels bewaard gebleven zijn; voor Chaja is er in ieder geval een bed, haar boeken zijn er nog en een grammofoon; Noor zal zuster Dop ook nog even schrijven…

Van: Noor (van Bergen-Diamant) Aan: van Bergen, Chaja Plaats: Amsterdam Datum: 1945-05-15 Onderwerp: eindelijk kan ze weer schrijven, ze zijn vrij en moeten proberen weer zo gauw mogelijk bij elkaar te zijn; ze is nieuwsgierig hoe het met Chaja gaat; al tien jaar oud, alvast een cadeautje uitzoeken, ze heeft nog veel te goed; Noor heeft Eddy weer gezien. Hij woont nog in Utrecht; Eddy herkende haar niet; eenmaal bij elkaar zal hij er ook gauw aan wennen dat Chaja zijn zusje is en Noor zijn moeder; ze denkt dat ze samen Eddy zullen gaan ophalen; Noor is bezig om een huis te gaan huren en ze kijkt of er nog meubels bewaard gebleven zijn; voor Chaja is er in ieder geval een bed, haar boeken zijn er nog en een grammofoon; Noor zal zuster Dop ook nog even schrijven…

Brief van Noor aan Chaja vanuit Amsterdam

Overzicht van brandputten en leidingen&nbsp; Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork Schaal: 1:1000

Overzicht van brandputten en leidingen&nbsp; Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork Schaal: 1:1000

Plattegrond van brandputten en leidingen

Barakken en latrines Getekend door: Birman, Otto Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943 Een aantal woon- en familie barakken in kamp Westerbork. Op de achtergrond een drietal latrines

Barakken en latrines Getekend door: Birman, Otto Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943 Een aantal woon- en familie barakken in kamp Westerbork. Op de achtergrond een drietal latrines

Tekening, aquarel van barakken en latrines getekend door Otto Birman

Van: Rosa van der Hal-Prins Plaats: Bergen-Belsen Datum:&nbsp;1944 of 1945 Over het leven en de omstandigheden in Bergen-Belsen Blz.: 2

Van: Rosa van der Hal-Prins Plaats: Bergen-Belsen Datum:&nbsp;1944 of 1945 Over het leven en de omstandigheden in Bergen-Belsen Blz.: 2

Gedicht van Rosa van der Hal-Prins

Van: Heikens, Hoofd Inwendige Dienst Aan: Buijvoets, J.G. Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1947-03-13 Onderwerp: Nr. 767/B10. Opsomming van meubilair uit andere kampen. Verzocht wordt na te gaan of deze meubels nog te repareren zijn.

Van: Heikens, Hoofd Inwendige Dienst Aan: Buijvoets, J.G. Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1947-03-13 Onderwerp: Nr. 767/B10. Opsomming van meubilair uit andere kampen. Verzocht wordt na te gaan of deze meubels nog te repareren zijn.

Verzoek van de heer Heikens aan J.G. Buijvoets over reparatie van meubels uit andere kampen

Lagerbefehl No. 64 Datum: 1944-01-11 Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Strafmaatregel wegens het smokkelen van brieven

Lagerbefehl No. 64 Datum: 1944-01-11 Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Strafmaatregel wegens het smokkelen van brieven

Lagerbefehl No. 64

Van: Fürsorge Afd. V&nbsp; Aan: Overbeeke, fam.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1942-09-15&nbsp; Onderwerp: bevestiging ontvangst pakket en opsturen pakketten met appels. De brief is namens de afdeling ondertekend door B. Frank-Frank, de echtgenote van rabbijn Gerard Frank.

Van: Fürsorge Afd. V&nbsp; Aan: Overbeeke, fam.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1942-09-15&nbsp; Onderwerp: bevestiging ontvangst pakket en opsturen pakketten met appels. De brief is namens de afdeling ondertekend door B. Frank-Frank, de echtgenote van rabbijn Gerard Frank.

Brief van de afdeling Fürsorge in kamp Westerbork aan de familie Overbeeke

Van: Stertzenbach, Werner Aan: Stella Plaats: Westerbork, Vluchtelingenkamp Datum: 1942-03-07/08 Onderwerp: over Stella en Werner; Werner moest stoppen met schrijven vanwege het lossen van kolen, alweer de 8ste wagon na zijn terugkomst uit Amsterdam; bezoek van Stella; Werner heeft voor haar een slaapplaats in Hooghalen geregeld bij de familie Boonstra: het is nog niet duidelijk hoe de bezoekersregeling tijdens het Joods Pasen in het kamp zal zijn.

Van: Stertzenbach, Werner Aan: Stella Plaats: Westerbork, Vluchtelingenkamp Datum: 1942-03-07/08 Onderwerp: over Stella en Werner; Werner moest stoppen met schrijven vanwege het lossen van kolen, alweer de 8ste wagon na zijn terugkomst uit Amsterdam; bezoek van Stella; Werner heeft voor haar een slaapplaats in Hooghalen geregeld bij de familie Boonstra: het is nog niet duidelijk hoe de bezoekersregeling tijdens het Joods Pasen in het kamp zal zijn.

Brief van Werner Stertzenbach aan Stella Pach vanuit het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork

Van: Gans, Regina&nbsp; Reisvergunning om op 1944-07-01 van Arnhem naar Assen te reizen.&nbsp; Bijzonderheid.: mag zonder Jodenster reizen.&nbsp; Vergunning is ondertekend door Fischer.

Van: Gans, Regina&nbsp; Reisvergunning om op 1944-07-01 van Arnhem naar Assen te reizen.&nbsp; Bijzonderheid.: mag zonder Jodenster reizen.&nbsp; Vergunning is ondertekend door Fischer.

Reisvergunning voor Regina Gans

Lijst van mede te nemen goederen Opgesplitst in mee te nemen goederen (bagage) voor mannen en voor vrouwen.

Lijst van mede te nemen goederen Opgesplitst in mee te nemen goederen (bagage) voor mannen en voor vrouwen.

Lijst van mede te nemen goederen

Van: Roos-Gosschalk, H. Aan: Annie en haar gezin Plaats: Deventer Datum: 1942-09-29 Onderwerp: overlijden van de moeder van Henriette.

Van: Roos-Gosschalk, H. Aan: Annie en haar gezin Plaats: Deventer Datum: 1942-09-29 Onderwerp: overlijden van de moeder van Henriette.

Briefkaart van Henriette Roos-Gosschalk aan het gezin van Annie vanuit Deventer

Sonder-Ausweis Zeehandelaar, Israel, 26-8-04, B21 ist berechtigt das Lager Westerbork zu verlassen, um in: allen Betrieben Arbeiten zu verrichten (DB 2).&nbsp; Gültig bis: Auf Weiteres

Sonder-Ausweis Zeehandelaar, Israel, 26-8-04, B21 ist berechtigt das Lager Westerbork zu verlassen, um in: allen Betrieben Arbeiten zu verrichten (DB 2).&nbsp; Gültig bis: Auf Weiteres

Sonderausweis van Israel Zeehandelaar

Van: Matteman, Sal en Margot Aan: beste jongens Plaats: Apeldoornsche Bosch Datum: 1942 Onderwerp: uiteenzetting over plaatsing van vader in het Apeldoornsche Bosch als soort van onderduik; hoe te werk gaan in deze.

Van: Matteman, Sal en Margot Aan: beste jongens Plaats: Apeldoornsche Bosch Datum: 1942 Onderwerp: uiteenzetting over plaatsing van vader in het Apeldoornsche Bosch als soort van onderduik; hoe te werk gaan in deze.

Brief van Sal en Margot Matteman aan bekenden vanuit Apeldoornsche Bosch

Van: Zikel, Helene Aan: Schol, J. Plaats: Berlijn, Charlottenburg Datum: 1942-02-13 Onderwerp: verzoek aan J. Schol haar echtgenoot van wie ze al drie jaar is gescheiden door zijn vlucht naar Nederland', aan te sporen tot het wekelijks schrijven van een brief.

Van: Zikel, Helene Aan: Schol, J. Plaats: Berlijn, Charlottenburg Datum: 1942-02-13 Onderwerp: verzoek aan J. Schol haar echtgenoot van wie ze al drie jaar is gescheiden door zijn vlucht naar Nederland', aan te sporen tot het wekelijks schrijven van een brief.

Brief van Helene Zikel aan kampcommandant J. Schol

Breslauer, Werner Rudolf Kinderen werken op het land.&nbsp; Kamp Westerbork, 1943-1944

Breslauer, Werner Rudolf Kinderen werken op het land.&nbsp; Kamp Westerbork, 1943-1944

Kinderen werken op het land bij kamp Westerbork

Kurzfristige Reisegenehmigung Bestemd voor: Kruimink-van Dam, Saartje Bestemd voor een reis naar Rotterdam Datum: 1943-05-14

Kurzfristige Reisegenehmigung Bestemd voor: Kruimink-van Dam, Saartje Bestemd voor een reis naar Rotterdam Datum: 1943-05-14

Reisvergunning voor Saartje Kruimink-van Dam

Van: Denneboom, Ducie (Duifje) en Leo van Essen Aan: lieve allen Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-08-04 Onderwerp: werken op het land bij de familie Lensing in Zwiggelte (binnenhalen van rogge). Ze eten bij de boer aan tafel. s' Morgens worden ze (vier personen) met een boerenkar opgehaald, 's avonds gaan ze lopend terug (1.5 uur); ouders doorgestuurd op 20-07, ondanks dat er een aanvraag voor een Palestina-certificaat liep. Als de letter D van zijn vader aan de beurt is stuurt de schrijver brieven naar zijn vader; ze wonen met nog een echtpaar op een kamertje. een tante waarvan de man in Vught is overleden heeft wel een Palestina-certificaat ontvangen.&nbsp; &nbsp;

Van: Denneboom, Ducie (Duifje) en Leo van Essen Aan: lieve allen Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-08-04 Onderwerp: werken op het land bij de familie Lensing in Zwiggelte (binnenhalen van rogge). Ze eten bij de boer aan tafel. s' Morgens worden ze (vier personen) met een boerenkar opgehaald, 's avonds gaan ze lopend terug (1.5 uur); ouders doorgestuurd op 20-07, ondanks dat er een aanvraag voor een Palestina-certificaat liep. Als de letter D van zijn vader aan de beurt is stuurt de schrijver brieven naar zijn vader; ze wonen met nog een echtpaar op een kamertje. een tante waarvan de man in Vught is overleden heeft wel een Palestina-certificaat ontvangen.&nbsp; &nbsp;

Brief van Ducie Denneboom en Leo van Essen aan lieve allen vanuit kamp Westerbork

Van: Dienstbereich 2, Verwaltung Aan: Marcus, familie Plaats: Westerbork, doorgangskamp Datum: 1944-02-13 Onderwerp: mededeling over deportatie naar Bergen-Belsen betreffende het gezin Marcus.

Van: Dienstbereich 2, Verwaltung Aan: Marcus, familie Plaats: Westerbork, doorgangskamp Datum: 1944-02-13 Onderwerp: mededeling over deportatie naar Bergen-Belsen betreffende het gezin Marcus.

Mededeling aan de familie Marcus dat zij in aanmerking komen voor het aankomende transport naar Bergen-Belsen

Van: Snoek, Lini Aan: Snoek, H., Mej. Plaats: Amsterdam Datum: 1942-08-19 Onderwerp: transport naar Westerbork Zie ook de briefkaarten: 8795-13, 8795-14, 8795-18, 8795-19.

Van: Snoek, Lini Aan: Snoek, H., Mej. Plaats: Amsterdam Datum: 1942-08-19 Onderwerp: transport naar Westerbork Zie ook de briefkaarten: 8795-13, 8795-14, 8795-18, 8795-19.

Briefkaart van Lini Snoek aan H. Snoek vanuit de trein

Formulier voor het toezenden van pakketten met levensmiddelen&nbsp; Plaats: Vught, kamp Voorgedrukt formulier met daarop aanwijzingen mbt de inhoud van een pakket

Formulier voor het toezenden van pakketten met levensmiddelen&nbsp; Plaats: Vught, kamp Voorgedrukt formulier met daarop aanwijzingen mbt de inhoud van een pakket

Formulier voor toezenden levensmiddelen

Kaartje met opschrift: Heute Baden 11.45

Badkaart in kamp Westerbork

Plaatsen in kamp Westerbork

Barak 67

Van: de Zentralstelle für Jüdische Auswanderung&nbsp; Aan: Polak, Jules Plaats: Amsterdam Datum: 1943-09-22&nbsp; Onderwerp: vrijstelling van deportatie. Hij kan dus niet worden opgepakt.

Van: de Zentralstelle für Jüdische Auswanderung&nbsp; Aan: Polak, Jules Plaats: Amsterdam Datum: 1943-09-22&nbsp; Onderwerp: vrijstelling van deportatie. Hij kan dus niet worden opgepakt.

Bewijs van vrijstelling van deportatie voor Jules Polak in opdracht van de Zentralstelle

Origineel briefpapier kamp Westerbork Niet beschreven

Origineel briefpapier kamp Westerbork Niet beschreven

Briefpapier kamp Westerbork

Van: Droppers, J. Aan: Droppers, mej. G. Plaats: Hooge-Mierde (N.Br.) Datum: 1941-11-02 Onderwerp: Jan Droppers heeft de laatste brief van zijn zuster ontvangen, waarin ze schrijft dat ze met kleine Bertje naar huis is geweest. Hij is lang niet meer thuis geweest omdat hij in Brabant zit en niet veel verlof kan krijgen. Het duurt dit keer wel wat lang. Zodra hij weer in Winterswijk is moet zij maar langskomen. Ze schrijft dat ze elkaar sinds december vorig jaar niet meer hebben gezien, maar dit klopt niet. Hij is in januari of februari nog bij haar geweest in Enschede. Het begint al flink koud te worden. De groeten aan oom en tante en aan de familie Wevers.

Van: Droppers, J. Aan: Droppers, mej. G. Plaats: Hooge-Mierde (N.Br.) Datum: 1941-11-02 Onderwerp: Jan Droppers heeft de laatste brief van zijn zuster ontvangen, waarin ze schrijft dat ze met kleine Bertje naar huis is geweest. Hij is lang niet meer thuis geweest omdat hij in Brabant zit en niet veel verlof kan krijgen. Het duurt dit keer wel wat lang. Zodra hij weer in Winterswijk is moet zij maar langskomen. Ze schrijft dat ze elkaar sinds december vorig jaar niet meer hebben gezien, maar dit klopt niet. Hij is in januari of februari nog bij haar geweest in Enschede. Het begint al flink koud te worden. De groeten aan oom en tante en aan de familie Wevers.

Brief van J. Droppers aan G. Droppers vanuit Hooge-Mierde

Van: Snoek, Hermine Aan: In't Veld, Nel Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-01-20 Onderwerp: dank voor pakketten

Van: Snoek, Hermine Aan: In't Veld, Nel Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-01-20 Onderwerp: dank voor pakketten

Briefkaart van Hermine Snoek aan Nel in't Veld vanuit kamp Westerbork

Van: Gelder, van, R. Aan:&nbsp;Beste Frieda, Ernst en Ruth Plaats: 's-Gravenhage, Oranjeplein 2 Datum: 1940-11-01 Onderwerp: De schrijver feliciteert Frieda en Ernst met de geboorte van hun dochter Ruth.&nbsp;

Van: Gelder, van, R. Aan:&nbsp;Beste Frieda, Ernst en Ruth Plaats: 's-Gravenhage, Oranjeplein 2 Datum: 1940-11-01 Onderwerp: De schrijver feliciteert Frieda en Ernst met de geboorte van hun dochter Ruth.&nbsp;

MarietjeHillesum-van Praag

Marietje
Hillesum-van Praag