In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Van: Baer-Sax, Judith Aan: Baer, Paul Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-01-10 Onderwerp: schrijft vanuit de barak; ze hoort dat er van zondag op maandag een trein zal vertrekken en ze weet niet of ze erbij zal zijn; 'valse doodsberichten uit Polen; wacht het einde van de oorlog af; toekomst hangt aan een zijden draad, wel of niet op transport; regel de huishouding, zie en oude vrouw te krijgen voor een paar uur; &nbsp;als ze mag blijven, zal ze zo snel mogelijk een telegram toesturen; geen pakket meer reeds vertrokken…ik kom terug…

Van: Baer-Sax, Judith Aan: Baer, Paul Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-01-10 Onderwerp: schrijft vanuit de barak; ze hoort dat er van zondag op maandag een trein zal vertrekken en ze weet niet of ze erbij zal zijn; 'valse doodsberichten uit Polen; wacht het einde van de oorlog af; toekomst hangt aan een zijden draad, wel of niet op transport; regel de huishouding, zie en oude vrouw te krijgen voor een paar uur; &nbsp;als ze mag blijven, zal ze zo snel mogelijk een telegram toesturen; geen pakket meer reeds vertrokken…ik kom terug…

Brief van Judith Baer-Sax aan Paul Baer vanuit kamp Westerbork

Van: Stoppelman, Danny&nbsp; Aan: Jurry&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1942-08-23&nbsp; Onderwerp: afscheid nemen van verloofde. een brief heeft de schrijver afgegeven bij de poort aan twee mannen (marechaussee?). Hij weet niet of zij aan de goede kant staan. Danny heeft bericht gekregen dat hij naar Duitsland moet gaan. Naar welke plaats is hem onbekend. Hij heeft in het kamp vele vriendschappen gesloten. Zij gaan ook allen naar Duitsland. Jacob Schrijver en veel uit Winschoten gaan mee. Danny, Jacob en de andere mannen uit Winschoten behoren waarschijnlijk tot de groep Groningers die op 10 juli 1942 in kamp Westerbork terecht kwamen.&nbsp; Danny heeft de brief een dag voor zijn deportatie uit kamp Westerbork geschreven.

Van: Stoppelman, Danny&nbsp; Aan: Jurry&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1942-08-23&nbsp; Onderwerp: afscheid nemen van verloofde. een brief heeft de schrijver afgegeven bij de poort aan twee mannen (marechaussee?). Hij weet niet of zij aan de goede kant staan. Danny heeft bericht gekregen dat hij naar Duitsland moet gaan. Naar welke plaats is hem onbekend. Hij heeft in het kamp vele vriendschappen gesloten. Zij gaan ook allen naar Duitsland. Jacob Schrijver en veel uit Winschoten gaan mee. Danny, Jacob en de andere mannen uit Winschoten behoren waarschijnlijk tot de groep Groningers die op 10 juli 1942 in kamp Westerbork terecht kwamen.&nbsp; Danny heeft de brief een dag voor zijn deportatie uit kamp Westerbork geschreven.

Brief van Danny Stoppelman aan zijn verloofde vanuit kamp Westerbork

Van: Ras, M., Mevr.&nbsp; Aan: Gerzon, familie Plaats: Amsterdam&nbsp; Datum: september 1943 Onderwerp: vraag of haar familieleden nog in Westerbork zijn en evt. toesturen van pakketten.

Van: Ras, M., Mevr.&nbsp; Aan: Gerzon, familie Plaats: Amsterdam&nbsp; Datum: september 1943 Onderwerp: vraag of haar familieleden nog in Westerbork zijn en evt. toesturen van pakketten.

Briefkaart van M. Ras-Batavier aan de familie Gerzon vanuit Amsterdam

Foto van een scene uit het cabaretprogramma ‘Humor und Melodie’ Het gaat om de scene waarbij Max Ehrlich de arts Feiner een spuitje geeft. De oorspronkelijke tekst is: ‘Der Ehrlich reisst hier seine Witze, und gibt der Feiner einer Spritze’. Datum: 1943-09 Plaats: Westerbork, kamp

Foto van een scene uit het cabaretprogramma ‘Humor und Melodie’ Het gaat om de scene waarbij Max Ehrlich de arts Feiner een spuitje geeft. De oorspronkelijke tekst is: ‘Der Ehrlich reisst hier seine Witze, und gibt der Feiner einer Spritze’. Datum: 1943-09 Plaats: Westerbork, kamp

Foto van een scene uit het cabaretprogramma ‘Humor und Melodie’

Van: Turksma-Cohen, Saar&nbsp; Aan: Lieve Mientje en Bennie&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum:&nbsp;1943 Onderwerp: omstandigheden (ze voelt zich niet goed), koude; pakketten; Joodsche Raad; werken (nachtdienst); transporten, verjaardag van Davidje. + bijbehorende enveloppe (5491-103-1)

Van: Turksma-Cohen, Saar&nbsp; Aan: Lieve Mientje en Bennie&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum:&nbsp;1943 Onderwerp: omstandigheden (ze voelt zich niet goed), koude; pakketten; Joodsche Raad; werken (nachtdienst); transporten, verjaardag van Davidje. + bijbehorende enveloppe (5491-103-1)

Brief van Saar Turksma-Cohen aan het echtpaar Lackrooy vanuit kamp Westerbork

Ontstaan Herinneringscentrum Kamp Westerbork

Opening Herinneringscentrum Kamp Westerbork 1983

Van: Buijvoets, J.G. Aan: Commandant Medische Dienst (Baudoin) Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-12-02 Onderwerp: reactie op kritiek Dr. Baudoin.

Van: Buijvoets, J.G. Aan: Commandant Medische Dienst (Baudoin) Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-12-02 Onderwerp: reactie op kritiek Dr. Baudoin.

MargarethaBusnach-van West

Margaretha
Busnach-van West