In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Dit verhaal werd geschreven door Guido Abuys, conservator in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.&nbsp;

Tijdens het ontsluiten van de originele dagboeken en de rest van collectie van Dina van der Geld, een niet-Joodse vrouw, die aan de Kapelweg in Amersfoort als hulp in de huishouden verantwoordelijk was voor de zorg van de op dit adres ondergedoken Joodse kinderen en volwassenen, kwam ik twee foto’s tegen.

Het verhaal van twee foto's

Dit verhaal werd opgetekend door conservator Guido Abuys. Meer over de familie Enthoven is te vinden in het boek Kroniek van het geslacht Enthoven (Zutphen 1991).&nbsp;

Het is 23 mei 1945. Henriette Enthoven-van Lier schrijft vanuit Mont Pèlerin in Zwitserland een brief aan haar familie, waarin ze terugkijkt naar het transport van kamp Westerbork naar Theresienstadt en haar aankomst in dit getto.

"Ik werd met enige kennissen in een bananenwagen gestopt..."

Gerdien Verschoor was tussen 2019 en 2022 de directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Dit verhaal publiceerde zij op haar <a href="https://gerdienverschoor.wordpress.com/2019/02/07/het-treinbord/#more-3294">eigen website</a>.

Het moet ergens in de jaren negentig geweest zijn: het was na de Wende en ik werkte bij de Nederlandse Ambassade in Warschau. Alles in Polen veranderde. Als attaché voor pers- en culturele zaken richtte ik me niet alleen op pers en cultuur, maar ook op de historische en maatschappelijke onderwerpen die in die periode actueel waren. Vele musea en historische instituten maakten een transitie door: nu Polen het communisme van zich had afgeschud, konden vele verhalen eindelijk op een andere manier verteld worden.

Het treinbord

Alisa Cuuna is nu als medewerker Educatie, Participatie en Publiekswerk werkzaam bij de Leidsche Schouwburg. Hier houdt ze zich bezig met theater en jongeren. De foto's bij dit verhaal werden gemaakt bij de uitvoering van Lieve Settela in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork in de zomer van 2024.&nbsp;

Alisa Cuuna behoort tot de groep van Sinti en Roma die na de Tweede Wereldoorlog in Nederland terechtkwam. Met horten en stoten wist ze voor zichzelf een plekje in de Nederlandse samenleving te veroveren. Tegenwoordig vertelt Alisa op verschillende manieren over de strijd die ze hiervoor heeft moeten leveren, waarbij ze vaak een parallel trekt met de gebeurtenissen tijdens de oorlogsjaren. Een biografische schets van de hand van Yvonne Vos.&nbsp;&nbsp;

Lieve Settela

Dit verhaal werd geschreven door Yvonne Vos in het kader van het Nationaal Programma Herdenking Vervolging Sinti &amp; Roma.&nbsp;&nbsp; Foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei&nbsp;

Magdalena Berger werd samen met haar gezinsleden vanuit Den Haag op 16 mei 1944 naar kamp Westerbork overgebracht. Drie dagen later volgde deportatie naar Auschwitz-Birkenau. Tegenwoordig herinnert een monument in onze Hofstad aan hun lot.

Het verhaal van Magdalena Berger

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

1941

Juni 1941

Bewijs van crematie Datum: 21-05-1943 Nr. 282 De Ambtenaar van den Burgerlijken Stand in het Lager Westerbork verklaart, er van kennis te hebben genomen, dat het lijk van: Van Gelderen, Mozes geb. 22-10-62 overleden te Westerbork op 12-05-1943 op: 14-05-1943 is gecremeerd.

Bewijs van crematie Datum: 21-05-1943 Nr. 282 De Ambtenaar van den Burgerlijken Stand in het Lager Westerbork verklaart, er van kennis te hebben genomen, dat het lijk van: Van Gelderen, Mozes geb. 22-10-62 overleden te Westerbork op 12-05-1943 op: 14-05-1943 is gecremeerd.

Bewijs van crematie in kamp Westerbork betreffende Mozes van Gelderen

Interview met Frau Todtmann Zij was de derde vrouw van Heinz Todtmann (adjudant van kampcommandant Gemmeker).

Interview met Frau Todtmann Zij was de derde vrouw van Heinz Todtmann (adjudant van kampcommandant Gemmeker).

Interview met Frau Todtmann

Van: Snatager-Polak, Betty Aan: Collega's N.V. Imp &amp; Exp. Mij Oranje Nassau, Nassauplein 25-26, Den Haag - afdeling Boekhouding en Typistenkamer&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp, Barak 5, Kraamzaal Datum: 1943-05-22 Onderwerp: Geboorte zoon, pakketjes Brief van Bep aan haar oud-collega's in Den Haag waarin ze meldt dat op 9 mei 1943 haar zoon Emanuel ('.. maar noemen we hem Menno.') is geboren. Een flinke zoon van 6 pond en 3 ons. ‘Gelukkig is hij flink gezond, mijn man is erg trots en hoe ik me voel behoef ik jullie wel niet te beschrijven.’ ‘De verzorging voor moeder en kind is hier prima.’ De 2 pakjes uit Zwolle zijn ontvangen. Nu mogen alleen nog pakjes worden gezonden via de Joodse Raad. Het gestuurde brood was gesneden en besmeerd en kwam beschimmeld aan. Hartelijke groeten, ook namens Herman.

Van: Snatager-Polak, Betty Aan: Collega's N.V. Imp &amp; Exp. Mij Oranje Nassau, Nassauplein 25-26, Den Haag - afdeling Boekhouding en Typistenkamer&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp, Barak 5, Kraamzaal Datum: 1943-05-22 Onderwerp: Geboorte zoon, pakketjes Brief van Bep aan haar oud-collega's in Den Haag waarin ze meldt dat op 9 mei 1943 haar zoon Emanuel ('.. maar noemen we hem Menno.') is geboren. Een flinke zoon van 6 pond en 3 ons. ‘Gelukkig is hij flink gezond, mijn man is erg trots en hoe ik me voel behoef ik jullie wel niet te beschrijven.’ ‘De verzorging voor moeder en kind is hier prima.’ De 2 pakjes uit Zwolle zijn ontvangen. Nu mogen alleen nog pakjes worden gezonden via de Joodse Raad. Het gestuurde brood was gesneden en besmeerd en kwam beschimmeld aan. Hartelijke groeten, ook namens Herman.

Briefkaart uit kamp Westerbork van B. Snatager-Polak aan haar collega's in Den Haag

Van: Kortoef-Leijden van Amstel, S Aan: Piket J. Datum: 1943-08-08 Plaats: Westerbork, kamp, barak 7 Onderwerp: pakket ontvangen.

Van: Kortoef-Leijden van Amstel, S Aan: Piket J. Datum: 1943-08-08 Plaats: Westerbork, kamp, barak 7 Onderwerp: pakket ontvangen.

Briefkaart van S. Kortoef-Leijden van Amstel aan T. Piket vanuit kamp Westerbork

Briefkaart Van: Jong, de, H. Aan: Jong-Cohen, de, E. Plaats: Amsterdam Datum: 1943-06-18 Onderwerp: Henk vraagt of Stella nog in het ziekenhuis (reinigingsdienst) werkt. Hij heeft haar een pakje toegestuurd met onder andere snoepjes.&nbsp;

Briefkaart Van: Jong, de, H. Aan: Jong-Cohen, de, E. Plaats: Amsterdam Datum: 1943-06-18 Onderwerp: Henk vraagt of Stella nog in het ziekenhuis (reinigingsdienst) werkt. Hij heeft haar een pakje toegestuurd met onder andere snoepjes.&nbsp;

Briefkaart H. de Jong aan E. de Jong-Cohen vanuit Amsterdam

Specifieke groepen kampbewoners

Binnenlandse Strijdkrachten kamp Westerbork

Overzichtsfoto. Overzichtsfoto van het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork met zicht op de bouw van een barak, eromheen liggen bouwmaterialen. Een arbeider is aan het werk. Kamp Westerbork, 1939. Achter op de foto staat: 'C' barakken in aanbouw, VL.kamp'.

Overzichtsfoto. Overzichtsfoto van het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork met zicht op de bouw van een barak, eromheen liggen bouwmaterialen. Een arbeider is aan het werk. Kamp Westerbork, 1939. Achter op de foto staat: 'C' barakken in aanbouw, VL.kamp'.

Een C-barak in aanbouw

Van: Bierman, Maup Aan: Annie en haar gezin Plaats: Ommen Datum: 1838-06-01 Onderwerp: geboorte dochter Annie, felicitaties; Maup zal binnenkort langskomen; hij heeft ook Lena Bril op de hoogte gesteld van de geboorte…

Van: Bierman, Maup Aan: Annie en haar gezin Plaats: Ommen Datum: 1838-06-01 Onderwerp: geboorte dochter Annie, felicitaties; Maup zal binnenkort langskomen; hij heeft ook Lena Bril op de hoogte gesteld van de geboorte…

Brief van Maup Bierman aan Annie vanuit Ommen

Van: Het Nederlandse Beheersinstituut Aan: onder andere bewindvoerders Plaats: Amsterdam Datum: 1950-08-14 Onderwerp: aangifte molest-schade.

Van: Het Nederlandse Beheersinstituut Aan: onder andere bewindvoerders Plaats: Amsterdam Datum: 1950-08-14 Onderwerp: aangifte molest-schade.

Circulaire van Het Nederlandse Beheersinstituut over aangifte molest-schade

Foto gemaakt ter gelegenheid van het 25-jarig huwelijk van de ouders Cohen.&nbsp; Van Links naar rechts: Henri Kwieser Mirjam (Mary) Kwieser-Cohen Estella (de Jong) Cohen Margaretha Meijer-Cohen Emanuel Meijer

Foto gemaakt ter gelegenheid van het 25-jarig huwelijk van de ouders Cohen.&nbsp; Van Links naar rechts: Henri Kwieser Mirjam (Mary) Kwieser-Cohen Estella (de Jong) Cohen Margaretha Meijer-Cohen Emanuel Meijer

Foto van de familie Cohen, Kwieser en Meijer

Manuscript van Walter Kauffmann met de titel 'Die Wanderung des Bauern Thomas Onderwerp: over een rijke boer die zijn stal en zoon verliest en zijn fruitoogst door een storm verwoest ziet worden. De boer ziet het als een teken van God. Met een kruis trekt hij een bos in. Hij treft een onderkoelt kind, dat hij in de eerste instantie negeert. Hij keert vervolgens om om het kind te redden…Uiteindelijk bevriezen beiden.

Manuscript van Walter Kauffmann met de titel 'Die Wanderung des Bauern Thomas Onderwerp: over een rijke boer die zijn stal en zoon verliest en zijn fruitoogst door een storm verwoest ziet worden. De boer ziet het als een teken van God. Met een kruis trekt hij een bos in. Hij treft een onderkoelt kind, dat hij in de eerste instantie negeert. Hij keert vervolgens om om het kind te redden…Uiteindelijk bevriezen beiden.

Manuscript van Walter Kauffmann met de titel 'Die Wanderung des Bauern Thomas

Enveloppe gericht aan A. Heijmans gestuurd vanuit kamp Westerbork

Mevrouw Schliesser wandelend langs de barakken. Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork, 1940-1942.

Mevrouw Schliesser wandelend langs de barakken. Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork, 1940-1942.

Mevrouw Schliesser in het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork

Van: Bannet, Bennie Aan: de familie Smit-Koppelen Plaats: Rotterdam Datum: 1942-09-16 Onderwerp: talloze familieleden zijn gedeporteerd, wanneer zullen we ze weer zien?; met Mathilde is het in orde. Ze zal zelf schrijven…&nbsp;

Van: Bannet, Bennie Aan: de familie Smit-Koppelen Plaats: Rotterdam Datum: 1942-09-16 Onderwerp: talloze familieleden zijn gedeporteerd, wanneer zullen we ze weer zien?; met Mathilde is het in orde. Ze zal zelf schrijven…&nbsp;

Brief van Bennie Bannet aan het gezin Smit-van Koppelen vanuit Rotterdam

Van:&nbsp;Krankenkasse Aan: Büks, Helene Plaats: Wenen Datum: 1928-08-15 Onderwerp: bewijs van aanmelding betreffende verzekering/uitkering voor vrije beroepen.

Van:&nbsp;Krankenkasse Aan: Büks, Helene Plaats: Wenen Datum: 1928-08-15 Onderwerp: bewijs van aanmelding betreffende verzekering/uitkering voor vrije beroepen.

Bewijs van aanmelding betreffende verzekering/uitkering voor vrije beroepen.

Van: Directeur Staatsbosbeheer&nbsp; Aan: Secretaris-Generaal Departement Justitie&nbsp; Plaats: Den Haag&nbsp; Datum: 1942-04-11&nbsp; Onderwerp: uitbreiding kamp. Bezwaar tegen hoe het een en andere verloopt. barakdelen worden aangevoerd en er wordt langs de verharde weg gebouw op reeds beplant terrein.

Van: Directeur Staatsbosbeheer&nbsp; Aan: Secretaris-Generaal Departement Justitie&nbsp; Plaats: Den Haag&nbsp; Datum: 1942-04-11&nbsp; Onderwerp: uitbreiding kamp. Bezwaar tegen hoe het een en andere verloopt. barakdelen worden aangevoerd en er wordt langs de verharde weg gebouw op reeds beplant terrein.

Brief van de Directeur Staatsbosbeheer aan de Secretaris-Generaal Departement Justitie

Foto van de familie Melkman en Stuurman Links: Rosette Melkman-Groen 2de van links: Billy Stuurman 3de van links: Rebecca Stuurman (zus van Rosette) 2de van rechts: Elias Melkman Rechts: Willem Stuurman

Foto van de familie Melkman en Stuurman Links: Rosette Melkman-Groen 2de van links: Billy Stuurman 3de van links: Rebecca Stuurman (zus van Rosette) 2de van rechts: Elias Melkman Rechts: Willem Stuurman

Foto van de familie Melkman en Stuurman

Foto van Rosette Melkman-Groen

Van: Klafter, Ginie Aan: Pekel, familie Plaats: Sappemeer Datum: 1946-03-12 Onderwerp: Bedankt voor de bonnen.

Van: Klafter, Ginie Aan: Pekel, familie Plaats: Sappemeer Datum: 1946-03-12 Onderwerp: Bedankt voor de bonnen.

Brief van Ginie Klafter aan familie Pekel vanuit Sappemeer

Lijst met kinderen van 1 tot 4 jaar en kinderen van 5 jaar. Plaats: kamp Westerbork Datum: 1944 Mogelijk gaat het om peuters, die door S. Boas-Prins zijn verzorgt in de crèche, barak 96.

Lijst met kinderen van 1 tot 4 jaar en kinderen van 5 jaar. Plaats: kamp Westerbork Datum: 1944 Mogelijk gaat het om peuters, die door S. Boas-Prins zijn verzorgt in de crèche, barak 96.

Lijst met namen van peuters en kinderen in kamp Westerbork

Lagerbefehl van de kampcommandant van Westerbork aan Judith Hetty Hedeman, waarin wordt bekendgemaakt dat zij wegens de overeenkomst tussen de Rijkscommissaris en afgevaardigden van de evangelische kerk niet naar het Oosten wordt gedeporteerd, 22 juni 1943.

Lagerbefehl aan Judith Hetty Hedeman

Van: Haagman, Bep, Lion en Clara Aan: De Vrijer, familie Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-08-14 Onderwerp: bedankt voor de pakketjes; nog in Westerbork, in ieder geval tot maandag; weer verhuizen nu naar barak 48G; bij ieder transport weer een verhuizing en van alles meesjouwen, echter beter hier dan elders; het gerucht gaat dat de bewoners van barak 48 langer mogen blijven; schrijven is moeilijk, deze brief gaat illegaal; Lion werkt op het ogenblik als wegwerker aan de spoorbaan, hij heeft geen rug meer van het sjouwen, onder andere stukken rails; hij doet alles om te kunnen blijven; Bep wordt iedere dag bestraald en gemasseerd (reumatiek); graag zeep voor de was, alles wordt in het kamp even goor; schoensmeer en borsteltjes; kan je nog in mijn gewezen huis komen? (om spullen op te halen); lange broek voor het werk en voor Carla en haar hoge werklaarzen, want hun schoenen zijn al stuk en de schoenmaker van het kamp is ziek; een busje Schura met een paar doeken om de etensblikken schoon te maken; ze waren gisteren bij een huwelijk, zij is 18 jaar oud en hij is dokter; het meisje is hier alleen, haar ouders zijn al naar Duitsland doorgestuurd; de burgemeester heeft hun getrouwd; er zijn veel van dit soort huwelijken in het kamp; Bep wou dat de vrijers hun kamer konden zien van 3 bij 3 voor zes personen, maar toch lachen ze nog wel eens en maken ze er wat van; graag wollen nachthemden of pyjama's, wat ze hebben stinkt erg en het is s nachts erg koud in de houten barakken; graag aluminium zeepdozen, de bakelieten is al stuk; dom van Nico (Fierlier) dat hij hier niet naar de tandarts is geweest, anders had hij misschien uitstel gehad; Bep is benieuwd hoe hij het maakt; ‘je hoort hier in het kamp dat het er niet slecht is’; als ze in het huis kunnen komen, dan graag nog het een en ander toesturen; ze hebben de hele dag honger, het klimaat in het kamp is gezond; de handborstels gebruiken ze om de was te boenen en voor de handen…

Van: Haagman, Bep, Lion en Clara Aan: De Vrijer, familie Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-08-14 Onderwerp: bedankt voor de pakketjes; nog in Westerbork, in ieder geval tot maandag; weer verhuizen nu naar barak 48G; bij ieder transport weer een verhuizing en van alles meesjouwen, echter beter hier dan elders; het gerucht gaat dat de bewoners van barak 48 langer mogen blijven; schrijven is moeilijk, deze brief gaat illegaal; Lion werkt op het ogenblik als wegwerker aan de spoorbaan, hij heeft geen rug meer van het sjouwen, onder andere stukken rails; hij doet alles om te kunnen blijven; Bep wordt iedere dag bestraald en gemasseerd (reumatiek); graag zeep voor de was, alles wordt in het kamp even goor; schoensmeer en borsteltjes; kan je nog in mijn gewezen huis komen? (om spullen op te halen); lange broek voor het werk en voor Carla en haar hoge werklaarzen, want hun schoenen zijn al stuk en de schoenmaker van het kamp is ziek; een busje Schura met een paar doeken om de etensblikken schoon te maken; ze waren gisteren bij een huwelijk, zij is 18 jaar oud en hij is dokter; het meisje is hier alleen, haar ouders zijn al naar Duitsland doorgestuurd; de burgemeester heeft hun getrouwd; er zijn veel van dit soort huwelijken in het kamp; Bep wou dat de vrijers hun kamer konden zien van 3 bij 3 voor zes personen, maar toch lachen ze nog wel eens en maken ze er wat van; graag wollen nachthemden of pyjama's, wat ze hebben stinkt erg en het is s nachts erg koud in de houten barakken; graag aluminium zeepdozen, de bakelieten is al stuk; dom van Nico (Fierlier) dat hij hier niet naar de tandarts is geweest, anders had hij misschien uitstel gehad; Bep is benieuwd hoe hij het maakt; ‘je hoort hier in het kamp dat het er niet slecht is’; als ze in het huis kunnen komen, dan graag nog het een en ander toesturen; ze hebben de hele dag honger, het klimaat in het kamp is gezond; de handborstels gebruiken ze om de was te boenen en voor de handen…

Brief van Bep Lion en Clara Haagman aan de familie De Vrijer vanuit kamp Westerbork

Van: Wijnberg, Meta Aan: Uitterdijk, Ruurd, Marie, Janneman en Dicky Plaats: New York Datum: 1948-06-09 Onderwerp: In februari 1948 is Meta in New York getrouwd met Willy Larsen. Ze heeft hem in kamp Westerbork leren kennen. Ze huren een kamer in The Bronx. Willy werkt in een fabriek en Meta als secretaresse op een advocatenkantoor. Het leven is erg duur in New York. Beide maken lange werkdagen. De lucht is erg ongezond door alle auto's. Ze zijn ook erg moe. Als ze de kans krijgen willen ze naar de Westkust van de VS verhuizen. "Ruurd, is het huis al geschilderd. Ik sta erop dat het zo goed mogelijk onderhouden wordt. (..) Schrijf me wat er aan reparaties is gedaan en wat er nog gedaan moet worden.' &nbsp;&nbsp;

Van: Wijnberg, Meta Aan: Uitterdijk, Ruurd, Marie, Janneman en Dicky Plaats: New York Datum: 1948-06-09 Onderwerp: In februari 1948 is Meta in New York getrouwd met Willy Larsen. Ze heeft hem in kamp Westerbork leren kennen. Ze huren een kamer in The Bronx. Willy werkt in een fabriek en Meta als secretaresse op een advocatenkantoor. Het leven is erg duur in New York. Beide maken lange werkdagen. De lucht is erg ongezond door alle auto's. Ze zijn ook erg moe. Als ze de kans krijgen willen ze naar de Westkust van de VS verhuizen. "Ruurd, is het huis al geschilderd. Ik sta erop dat het zo goed mogelijk onderhouden wordt. (..) Schrijf me wat er aan reparaties is gedaan en wat er nog gedaan moet worden.' &nbsp;&nbsp;

Henriette Elisabethvan Broek

Henriette Elisabeth
van Broek