In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

van: Simon, Ludwig Aan: Simon-Moses, Stella Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-01/02 Onderwerp: tweede dag dat Ludwig vanwege quarantaine maatregelen in zijn barak moet blijven en van zijn vrouw is gescheiden; invloed op zijn stemming; uit verveling wil hij de hele dag eten, maar zoveel brood heeft hij niet; broer en zuster van Löwenberg kwamen aan; vanmorgen gaat er weer een groot transport weg; over bridgen; geen geduld om te lezen, tevens is het ijskoud in de barak; de broer van Ro uit Culemborg, heeft dienst bij de barakdeur, hij is heel streng; de beperkingen zijn ook heel streng, voor de minste overtreding ga je op transport; hij eindigt met een gedicht.&nbsp;

van: Simon, Ludwig Aan: Simon-Moses, Stella Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-01/02 Onderwerp: tweede dag dat Ludwig vanwege quarantaine maatregelen in zijn barak moet blijven en van zijn vrouw is gescheiden; invloed op zijn stemming; uit verveling wil hij de hele dag eten, maar zoveel brood heeft hij niet; broer en zuster van Löwenberg kwamen aan; vanmorgen gaat er weer een groot transport weg; over bridgen; geen geduld om te lezen, tevens is het ijskoud in de barak; de broer van Ro uit Culemborg, heeft dienst bij de barakdeur, hij is heel streng; de beperkingen zijn ook heel streng, voor de minste overtreding ga je op transport; hij eindigt met een gedicht.&nbsp;

Brief van Ludwig Simon aan zijn vrouw vanuit kamp Westerbork

Contact

Maurits Cohen was lid van de communistische partij en nam met zijn vrouw actief deel aan het verzet. Ze verspreidden illegaal drukwerk, haalden geld op voor het solidariteitsfonds en droegen bij aan het slagen van de Februaristaking. Tijdens een klopjacht als represaille voor de moord op een SD'er werd Maurits Cohen september 1944 gearresteerd. Met 28 andere gevangenen werd Maurits Cohen op&nbsp;24 oktober 1944 gefusilleerd.

Van: Simon, Ludwig Aan: Simon-Moses, Stella, barak 81 Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-01/02 Onderwerp: vraag of dokter de Jong bij Stella op bezoek is geweest; een barakgenoot zit in de put, zijn zuster en broer zijn doorgestuurd, door de quarantaine maatregelen in de barak heeft hij geen afscheid kunnen nemen; Ludwig vrees dat zij de volgende keer het slachtoffer zullen zijn; over wachthouden en eten…

Van: Simon, Ludwig Aan: Simon-Moses, Stella, barak 81 Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-01/02 Onderwerp: vraag of dokter de Jong bij Stella op bezoek is geweest; een barakgenoot zit in de put, zijn zuster en broer zijn doorgestuurd, door de quarantaine maatregelen in de barak heeft hij geen afscheid kunnen nemen; Ludwig vrees dat zij de volgende keer het slachtoffer zullen zijn; over wachthouden en eten…

Brief van Ludwig Simon aan zijn vrouw Stella vanuit kamp Westerbork

Heidelager Foto van een tekening van Gosschalk, J.H.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp en Heidelager Datum: 1944-01

Heidelager Foto van een tekening van Gosschalk, J.H.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp en Heidelager Datum: 1944-01

Foto van een tekening van het Heidelager door J.H. Gosschalk

Stamboom van de familie Leefsma, Ies is de enige die de oorlog overleefd.&nbsp;

Stamboom van de familie Leefsma, Ies is de enige die de oorlog overleefd.&nbsp;

Stamboom van de familie Leefsma

Van: Godfried, E.G. Aan: Bonn, J. Plaats: Amsterdam Datum: 1942 Onderwerp: verklaring dat J. Bonn diabetes is en sinds 1923 een dieet nodig heeft.

Van: Godfried, E.G. Aan: Bonn, J. Plaats: Amsterdam Datum: 1942 Onderwerp: verklaring dat J. Bonn diabetes is en sinds 1923 een dieet nodig heeft.

HenderikaBargeboer-Salomons

Henderika
Bargeboer-Salomons