In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Dit verhaal werd geschreven door Guido Abuys, conservator in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.&nbsp;

Tijdens het ontsluiten van de originele dagboeken en de rest van collectie van Dina van der Geld, een niet-Joodse vrouw, die aan de Kapelweg in Amersfoort als hulp in de huishouden verantwoordelijk was voor de zorg van de op dit adres ondergedoken Joodse kinderen en volwassenen, kwam ik twee foto’s tegen.

Het verhaal van twee foto's

Dit verhaal werd opgetekend door conservator Guido Abuys. Meer over de familie Enthoven is te vinden in het boek Kroniek van het geslacht Enthoven (Zutphen 1991).&nbsp;

Het is 23 mei 1945. Henriette Enthoven-van Lier schrijft vanuit Mont Pèlerin in Zwitserland een brief aan haar familie, waarin ze terugkijkt naar het transport van kamp Westerbork naar Theresienstadt en haar aankomst in dit getto.

"Ik werd met enige kennissen in een bananenwagen gestopt..."

Gerdien Verschoor was tussen 2019 en 2022 de directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Dit verhaal publiceerde zij op haar <a href="https://gerdienverschoor.wordpress.com/2019/02/07/het-treinbord/#more-3294">eigen website</a>.

Het moet ergens in de jaren negentig geweest zijn: het was na de Wende en ik werkte bij de Nederlandse Ambassade in Warschau. Alles in Polen veranderde. Als attaché voor pers- en culturele zaken richtte ik me niet alleen op pers en cultuur, maar ook op de historische en maatschappelijke onderwerpen die in die periode actueel waren. Vele musea en historische instituten maakten een transitie door: nu Polen het communisme van zich had afgeschud, konden vele verhalen eindelijk op een andere manier verteld worden.

Het treinbord

Alisa Cuuna is nu als medewerker Educatie, Participatie en Publiekswerk werkzaam bij de Leidsche Schouwburg. Hier houdt ze zich bezig met theater en jongeren. De foto's bij dit verhaal werden gemaakt bij de uitvoering van Lieve Settela in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork in de zomer van 2024.&nbsp;

Alisa Cuuna behoort tot de groep van Sinti en Roma die na de Tweede Wereldoorlog in Nederland terechtkwam. Met horten en stoten wist ze voor zichzelf een plekje in de Nederlandse samenleving te veroveren. Tegenwoordig vertelt Alisa op verschillende manieren over de strijd die ze hiervoor heeft moeten leveren, waarbij ze vaak een parallel trekt met de gebeurtenissen tijdens de oorlogsjaren. Een biografische schets van de hand van Yvonne Vos.&nbsp;&nbsp;

Lieve Settela

Dit verhaal werd geschreven door Yvonne Vos in het kader van het Nationaal Programma Herdenking Vervolging Sinti &amp; Roma.&nbsp;&nbsp; Foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei&nbsp;

Magdalena Berger werd samen met haar gezinsleden vanuit Den Haag op 16 mei 1944 naar kamp Westerbork overgebracht. Drie dagen later volgde deportatie naar Auschwitz-Birkenau. Tegenwoordig herinnert een monument in onze Hofstad aan hun lot.

Het verhaal van Magdalena Berger

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Van: Beem, Max Aan: Vorst, U.J. Plaats: Westerbork, kamp/Interneringskamp, barak 43 Datum: 1945-05-15 Onderwerp: hopelijk de brief van vorige week ontvangen, waarin alles uitvoerig in geschreven is; het adres van zijn kinderen opgegeven als zijn toekomstig thuis, omdat Arnhem voorlopig voor iedereen verboden gebied is; al zijn de buitenwijken weer vrijgegeven en heeft Max zijn toekomstig adres veranderd in de verwachting dat hij daar eerder kan terecht komen; hij heeft geen geld, bij zijn arrestatie is hem alles ontnomen…

Van: Beem, Max Aan: Vorst, U.J. Plaats: Westerbork, kamp/Interneringskamp, barak 43 Datum: 1945-05-15 Onderwerp: hopelijk de brief van vorige week ontvangen, waarin alles uitvoerig in geschreven is; het adres van zijn kinderen opgegeven als zijn toekomstig thuis, omdat Arnhem voorlopig voor iedereen verboden gebied is; al zijn de buitenwijken weer vrijgegeven en heeft Max zijn toekomstig adres veranderd in de verwachting dat hij daar eerder kan terecht komen; hij heeft geen geld, bij zijn arrestatie is hem alles ontnomen…

Briefkaart van Max Beem aan U.J. Vorst vanuit kamp Westerbork

Foto van Hannelore Eisinger-Cahn met haar broer Erich. De foto is kort na de bevrijding van kamp Westerbork gemaakt. Op de achtergrond het Casino en rechts daarvan een benzinepomp. Vaag op de achtergrond de Kommandantur. Erich was als kind met een kindertransport naar Engeland gegaan. Tijdens de oorlog sloot hij zich aan bij het Canadese leger, waar hij bij de Inlichtingen terecht kwam, omdat hij perfect Duits sprak. In kamp Westerbork vond een weerzien na vele jaren plaats. Plaats: Westerbrork, kamp Datum: 1945-04

Foto van Hannelore Eisinger-Cahn met haar broer Erich. De foto is kort na de bevrijding van kamp Westerbork gemaakt. Op de achtergrond het Casino en rechts daarvan een benzinepomp. Vaag op de achtergrond de Kommandantur. Erich was als kind met een kindertransport naar Engeland gegaan. Tijdens de oorlog sloot hij zich aan bij het Canadese leger, waar hij bij de Inlichtingen terecht kwam, omdat hij perfect Duits sprak. In kamp Westerbork vond een weerzien na vele jaren plaats. Plaats: Westerbrork, kamp Datum: 1945-04

Foto van Hannelore Eisinger-Cahn en haar broer Erich kort na de bevrijding van kamp Westerbork

Aan de Markt 4 had David Kats bij zijn woning een slagerij. Hij was getrouwd met Rebecca Kropveld en samen hadden ze vier kinderen; Max, Betje, Antonie en Nathan. De kinderen bezochten de openbare lagere school in Beilen. Vader was lid van muziekvereniging Union in Beilen, waar hij trompet speelde. Ook was hij onder andere als kerkbestuurslid actief in de Joodse gemeente. Naast de familie Kats was het café van de familie Padding. Ze hadden goede contacten met elkaar. Op vrijdagavond deed vader Padding altijd het licht aan bij de familie Kats. Ze mochten dit niet zelf doen vanwege de Sabbath. Zoon Bram Padding begreep dat niet echt op jonge leeftijd en vroeg zich wel eens af waarom ze dat niet zelf konden doen. Als dank bakte Rebecca vaak een ‘kippentaartje’ voor de familie Padding; ze gebruikte hierin kippenvet in plaats van boter.&nbsp;

Markt 4, Beilen

De werkverruimingskampen waren in de jaren dertig door de Nederlandse regering gebouwd om werklozen in het kader van de werkverschaffing te huisvesten. Een aantal van deze kampen werd ontruimd om plaats te maken voor door anti-Joodse maatregelen werkloos geworden Joodse mannen.

Joodse werkkampen in Nederland

‘Ik heb bestek uit het Apeldoornsche Bosch. Hebben jullie daar belangstelling voor?’, zo schreef ze mij in een e-mail. Ik belde haar op. Ze kocht regelmatig delen uit vrijgekomen inboedels op, die ze vervolgens in haar huisje vol antiek en curiosa te koop aanbood. ‘Aan dit soort dingen wil ik geen geld verdienen. Meestal geef ik het aan een goed doel. Maar deze bestekdelen, nee, dat is niet zomaar iets.’ Ze zocht een goede bestemming. Of ik even langs wilde komen.

Twee lepels, een vork en een theelepel

Een houten beeldje van een jongen van een jaar of twaalf, gekleed in een blouse, korte broek, hoge sokken en wandelschoenen. Op het voetstuk zijn de initialen E.B. ingekrast en is het jaar 1941 duidelijk zichtbaar. Het beeldje zou geschonken zijn aan Jacques Schol, directeur van het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork.&nbsp;

Een jongen vereeuwigd in hout

Carolina Caneel-Bamberg, haar man Salomon Caneel en hun zoontje Mozes “Max” Caneel werden begin oktober 1942 vanuit Zwolle naar kamp Westerbork gebracht. Het was in die dagen overvol in het kamp: door de ontruiming van de Joodse werkkampen en de razzia’s waarbij de familieleden van de Joodse dwangarbeiders werden opgehaald, kwamen er zo’n 12.000 personen naar het kamp. In een brief aan vriendin Janny Bosman schrijft Carolina over de chaotische situatie en de onwetendheid over hun verdere lot. Ook vraagt ze om een paar hoge schoenen of laarsjes in maat 26 voor zoontje Max en een stel dekens, want die zijn ze inmiddels kwijtgeraakt.&nbsp;

"Onze Max is een reuzelieve schat..."

<blockquote>‘Mijn liefste Netty, De laatste afscheidskaart ontvang je vanuit de trein. We zitten met ruim 40 mensen + bagage en het is benauwd in veewagen. We zijn vol goeden moed. Tot een spoedig weerziens in ons dierbare Hollandje. Vaarwel en kus, Hertha.’</blockquote>‘Toen ik die kaart had gelezen zei ik tegen mijn moeder : ‘Mam, we zien haar nooit meer terug’, herinnerde Netty Hietkamp-Renès zich. Drie jaar eerder, in 1940, ontmoetten Hertha en Netty elkaar op hun eerste schooldag op de Huishoudschool in Deventer. Ze werden hartsvriendinnen.

Het verhaal van Hertha Aussen

Leo Blumensohn maakte deel uit van de groep Duitse Joden die na de pogrom van 9 op 10 november 1938 besloot naar Nederland te vluchten. Hij &nbsp;werd in oktober 1939 de eerste bewoner van het vluchtelingenkamp Westerbork en speelde een belangrijke rol bij religieuze en culturele activiteiten in het kamp.&nbsp;

Het verhaal van Leo Blumensohn

De&nbsp;opa van Didier Winterstein wist het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau te overleven. Didier, docent aan het Christelijk Gymnasium in Utrecht, vertelde erover tijdens de Nationale Herdenking Vervolging Sinti en Roma op 19 mei 2019 in kamp Westerbork.&nbsp;

"Opa, wat is dat op je arm?"

Evenals Joden werden ook Sinti en Roma door de nazi’s als een ‘gevaar voor de zuiverheid van het Arische ras’ gezien en moesten zij dus vernietigd worden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog behoorde Tatta Hanstein tot één van de honderden in Nederland opgepakte Sinti en Roma.

Het verhaal van Stephanus ‘Tatta’ Hanstein

De Sinto August Grünholz werd in mei 1944 vanuit kamp Westerbork naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau weggevoerd. Hij zou de Tweede Wereldoorlog niet overleven.

Het verhaal van August Grünholz

Van: de Gemeente Groningen Aan: het hoofd van Buitengewone School A Plaats: Groningen Datum: 1940-12-02 Onderwerp: ontheffing van hun functie in het onderwijs voor J. Godfried en J. Wijnberg met behoud van toelage.

Van: de Gemeente Groningen Aan: het hoofd van Buitengewone School A Plaats: Groningen Datum: 1940-12-02 Onderwerp: ontheffing van hun functie in het onderwijs voor J. Godfried en J. Wijnberg met behoud van toelage.

Brief van de Gemeente Groningen aan het hoofd van de Buitengewone School A

Van: Tak, A.&nbsp; Aan: Tjam, Fam.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1943-04-05&nbsp; Onderwerp: afscheidskaartje geschreven op de dag voor het vertrek vanuit kamp Westerbork. Mogelijk is de briefkaart een dag later in de buurt van Assen uit de trein gegooid.

Van: Tak, A.&nbsp; Aan: Tjam, Fam.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1943-04-05&nbsp; Onderwerp: afscheidskaartje geschreven op de dag voor het vertrek vanuit kamp Westerbork. Mogelijk is de briefkaart een dag later in de buurt van Assen uit de trein gegooid.

Briefkaart van Anna Tak aan de fam. Tjam vanuit kamp Westerbork

Van: de Gemeente Groningen Aan: het hoofd van Buitengewone School A Plaats: Groningen Datum: 1941-03-20 Onderwerp: ontslag uit het onderwijs van de Joden J. Godfried en J. Wijnberg.

Van: de Gemeente Groningen Aan: het hoofd van Buitengewone School A Plaats: Groningen Datum: 1941-03-20 Onderwerp: ontslag uit het onderwijs van de Joden J. Godfried en J. Wijnberg.

Löwenhardt, W. 'De jonkvrouw in 't Bosch op 12 februari 1945' Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1945-02 Onderwerp: verjaardagstekening&nbsp;met daarop getekend Regina en de houtploeg. Met de handtekeningen van de houtploeg. Bijz.: hoort bij een gedicht, zie 3251-9.

Löwenhardt, W. 'De jonkvrouw in 't Bosch op 12 februari 1945' Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1945-02 Onderwerp: verjaardagstekening&nbsp;met daarop getekend Regina en de houtploeg. Met de handtekeningen van de houtploeg. Bijz.: hoort bij een gedicht, zie 3251-9.

Tekening van Werner Löwenhardt voor Regina Gans in kamp Westerbork

Van: Gelder, van, T. Aan: Plaats: Datum: 1943-03-29 Onderwerp: transport naar Westerbork van Suze en het gezin waarvan zij uitmaakt. Alleen broer Meijer is naar kamp Vught gestuurd. De fabriek waarin Suze werkt heeft nog pogingen gewaagd haar te behouden voor de fabriek. De route ging via de Zentralstelle-Joodse Schouwburg en de Borneokade naar kamp Westerbork.

Van: Gelder, van, T. Aan: Plaats: Datum: 1943-03-29 Onderwerp: transport naar Westerbork van Suze en het gezin waarvan zij uitmaakt. Alleen broer Meijer is naar kamp Vught gestuurd. De fabriek waarin Suze werkt heeft nog pogingen gewaagd haar te behouden voor de fabriek. De route ging via de Zentralstelle-Joodse Schouwburg en de Borneokade naar kamp Westerbork.

Brief van T. van Gelder over de deportatie van het gezin Philips

Ingang Kamp Westerbork&nbsp; Westerbork, 1942 De ingang van het kamp met hek, prikkeldraad en wachthuisje. De ingang bevindt zich voor de doorgang tussen de administratiebarakken 32 en 33.&nbsp; Op de achtergrond de schouwburg. Barak 80 is dan nog niet gebouwd.

Ingang Kamp Westerbork&nbsp; Westerbork, 1942 De ingang van het kamp met hek, prikkeldraad en wachthuisje. De ingang bevindt zich voor de doorgang tussen de administratiebarakken 32 en 33.&nbsp; Op de achtergrond de schouwburg. Barak 80 is dan nog niet gebouwd.

Oorspronkeljk ingang van kamp Westerbork met een wachthuisje van de marechaussee

Nota voor vervoer van joden. Datum: 1942-10-09 Plaats: Coevorden Betreft vervoer met 3 autobussen en 1 trailer van Coevorden naar Hooghalen. Het vervoer van deze groep vond op 3 oktober 1942 plaats.

Nota voor vervoer van joden. Datum: 1942-10-09 Plaats: Coevorden Betreft vervoer met 3 autobussen en 1 trailer van Coevorden naar Hooghalen. Het vervoer van deze groep vond op 3 oktober 1942 plaats.

Nota voor het vervoer van Joden uit Coevorden naar Hooghalen

Dit verhaal van Didier Winterstein verscheen al eerder op de website Westerborkportretten.&nbsp;

'Opa, wat is dat op je arm?' 'Ach lieve jongen: niets.' En hij wreef met zijn hand over het kampnummer dat hij nooit had laten verwijderen.&nbsp; Ik ben Didier Winterstein. Ik groeide op met het familieverhaal van Auschwitz, gebaseerd op brokjes informatie van mijn vader.

Nazi’s hadden mijn opa samen met zijn zusters en ouders afgevoerd naar de concentratiekampen. Opa was toen in de kracht van zijn leven en ongelofelijk sterk, want hij keerde terug met enkele van zijn zusters. Zonder&nbsp;zijn ouders. Mijn vader heeft zijn&nbsp;opa en oma nooit gekend.

Mijn opa moet na de oorlog een nieuw leven gestart zijn dat hij nooit voor mogelijk had gehouden: met een vrouw, een kind, gezondheid, kansen, - maar ook&nbsp;met dat verleden. Opa heeft nooit geweten hoe het zijn ouders is vergaan en heeft altijd de hoop gehad dat ze na de oorlog elders in Europa terecht waren gekomen. In zijn laatste dagen zag ik hem ooit hevig ontroerd, toen hij dacht dat míjn moeder zíjn moeder was.

Zo veel was onduidelijk, zo veel is nog altijd vaag: brokjes informatie. Zo kwamen – jaren na de dood van mijn opa – de papieren van het Rode Kruis, waarin stond wanneer en op welke wijze meneer en mevrouw Winterstein waren vermoord.

Tien jaar geleden was ik op vakantie in Polen onderweg naar Krakau en toen ontdekte ik hoe dicht ik bij Oświęcim was. Ik voelde het aan mijzelf verplicht om daar langs te gaan. Op enkele kilometers afstand reed ik met de auto over een brug over een serie treinrails en mijn maag draaide zich om: dit zijn de sporen!

In Auschwitz las ik op de lijst van de Sinti de namen van mijn familieleden. En er stonden een paar Wintersteins meer op dan ik van de verhalen kende: een paar kinderen. Nog meer vragen.&nbsp;

Brokje informatie: toen mijn moeder ooit terloops zei dat ze het praktischer vond om gecremeerd te worden dan te worden begraven, was mijn opa in ene in tranen en vroeg haar om zich alsjeblieft niet te laten te verbranden. ‘Ik hoor ze ‘s nachts nog hoor! Want ze waren niet&nbsp;altijd dood als ze de ovens ingingen.’

Inmiddels ben ik zelf vader van drie jonge kinderen: zij&nbsp;hebben de eerste generatie niet persoonlijk gekend: hoe geef ik het hun door? Oorlog is voor hen iets van andere tijden of verre oorden.

<blockquote>“Papa, hier komt toch nooit oorlog? Ach lieve jongens: natuurlijk niet. Maar het leven zoals dat nu is, is niet vanzelfsprekend. Wees je bewust dat de dingen veranderen kunnen en zullen. Wees dankbaar, wees waakzaam, wees lief.”</blockquote>

Holländer, Alexander Zicht op de centrale weg, de barakken en het perron.&nbsp; Kamp Westerbork, 1945-01.

Holländer, Alexander Zicht op de centrale weg, de barakken en het perron.&nbsp; Kamp Westerbork, 1945-01.

Zicht op centrale weg van het kamp met barakken en de spoorlijn getekend door Alexander Holländer

Van: Platvoet, Rachel&nbsp; Aan: Koning, de, B.&nbsp; Plaats: 's-Hertogenbosch, concentratiekamp&nbsp; Datum: 1943-08-11&nbsp; Onderwerp: bevestiging ontvangst van goederen, vragen over familie en behoefte aan het ontvangen van een brief.

Van: Platvoet, Rachel&nbsp; Aan: Koning, de, B.&nbsp; Plaats: 's-Hertogenbosch, concentratiekamp&nbsp; Datum: 1943-08-11&nbsp; Onderwerp: bevestiging ontvangst van goederen, vragen over familie en behoefte aan het ontvangen van een brief.

Brief Rachel Platvoet aan B. de Koning vanuit kamp Vught

Breslauer, W. R. Moestuin.&nbsp; Kamp Westerbork, 1943.&nbsp; Overzicht van de moestuin.&nbsp;

Breslauer, W. R. Moestuin.&nbsp; Kamp Westerbork, 1943.&nbsp; Overzicht van de moestuin.&nbsp;

De moestuin van het kamp

Plattegrond, aanzichten en doorsnede van barak 37&nbsp; Woonoord Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:100&nbsp; Datum: 1961-03-08 Opmerking: woonfunctie

Plattegrond, aanzichten en doorsnede van barak 37&nbsp; Woonoord Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:100&nbsp; Datum: 1961-03-08 Opmerking: woonfunctie

Plattegrond met aanzichten en doorsnede van barak 37 in woonoord Schattenberg

Van: Tichauer, G.&nbsp; Afgegeven: 1939-03-23 Plaats: Reuver. Onderwerp: verlaten van het vluchtelingenoord Reuver voor familiebezoek in Aalten.

Van: Tichauer, G.&nbsp; Afgegeven: 1939-03-23 Plaats: Reuver. Onderwerp: verlaten van het vluchtelingenoord Reuver voor familiebezoek in Aalten.

Bewijs voor G. Tichauer om het vluchtelingenoord Reuver te mogen verlaten voor familiebezoek

Van: Philips, Suze Aan: Rijst, van de, Ali Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-05-08 Onderwerp: omstandigheden, nog steeds op Nederlandse bodem, maar de vrees op transport te moeten naar Duitsland.

Van: Philips, Suze Aan: Rijst, van de, Ali Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-05-08 Onderwerp: omstandigheden, nog steeds op Nederlandse bodem, maar de vrees op transport te moeten naar Duitsland.

Briefkaart van Suze Philips aan Ali van de Rijst vanuit kamp Westerbork

Foto van een winterlandschap, rijp op de bomen Achter op de foto staat: 'Onderweg naar het vluchtelingenkamp, winter 1939-1940'.

Foto van een winterlandschap, rijp op de bomen Achter op de foto staat: 'Onderweg naar het vluchtelingenkamp, winter 1939-1940'.

Winterlandschap op weg naar Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork

Van: Gans, Regina Voor: dienst bij het transport op 1944-09-13.&nbsp; Ze moet zich melden bij de Fliegende Kolonne.

Van: Gans, Regina Voor: dienst bij het transport op 1944-09-13.&nbsp; Ze moet zich melden bij de Fliegende Kolonne.

Ausweiskarte van Regina Gans in kamp Westerbork

Van: Schoontje en Philip Aan: Philips, A., Dhr. Plaats: Amsterdam Datum: 1942 Onderwerp: betreft een ansichtkaart met de tekst 'hartelijk gefeliciteerd'.

Van: Schoontje en Philip Aan: Philips, A., Dhr. Plaats: Amsterdam Datum: 1942 Onderwerp: betreft een ansichtkaart met de tekst 'hartelijk gefeliciteerd'.

Ansichtkaart van Schoontje en Philipp Philips aan A. Philips vanuit Amsterdam

Kampgevangenen Kampgevangenen bij een wagon (vertrekkend transport) in Hooghalen Kamp Westerbork, 1942 &nbsp;

Kampgevangenen Kampgevangenen bij een wagon (vertrekkend transport) in Hooghalen Kamp Westerbork, 1942 &nbsp;

Een vertrekkend transport vanuit Hooghalen

Tekening.&nbsp; Tekening van Kok, L. Max Kannewasser en Nol van Wesel (Johnny en Jones) aan het demonteren in de metaalbarak.&nbsp; Kamp Westerbork, 1944-02

Tekening.&nbsp; Tekening van Kok, L. Max Kannewasser en Nol van Wesel (Johnny en Jones) aan het demonteren in de metaalbarak.&nbsp; Kamp Westerbork, 1944-02

Max Kannewasser en Nol van Wesel aan het werk in de vliegtuigsloperij

Vier joodse en twee niet-Joodse mannen mannen voor een barak in het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork. Achterste rij van links naar rechts de heren de Rade (niet-Joods), Rolf. Rosenthal (staande 2de van links), Werner Heinau (zittend rechts). Hans. Margules (staande rechts). Daarvoor links de heer Eleveld (niet-Joods) en de heer Cats. Kamp Westerbork, 1940-1942.&nbsp;

Vier joodse en twee niet-Joodse mannen mannen voor een barak in het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork. Achterste rij van links naar rechts de heren de Rade (niet-Joods), Rolf. Rosenthal (staande 2de van links), Werner Heinau (zittend rechts). Hans. Margules (staande rechts). Daarvoor links de heer Eleveld (niet-Joods) en de heer Cats. Kamp Westerbork, 1940-1942.&nbsp;

De schilders van de schilderwerkplaats in Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork

Wachttoren met afrastering in kamp Westerbork. Kamp Westerbork, 1942-1944.

Wachttoren met afrastering in kamp Westerbork. Kamp Westerbork, 1942-1944.

Zicht op een wachttoren en prikkeldraadafrastering in kamp Westerbork

Interieur van een woonbarak Getekend door: Birman, Otto Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943 Interieur van een woonbarak met stapelbedden, koffers, kleding en andere bagage.

Interieur van een woonbarak Getekend door: Birman, Otto Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943 Interieur van een woonbarak met stapelbedden, koffers, kleding en andere bagage.

Tekening, aquarel van een interieur van een woonbarak getekend door Otto Birman

Briefje waarop met potlood de naam, werkgroep, tijd van afwezigheid, datum en handtekening zijn ingevuld. Datum: 1940-09-25 Absentie van Edgar Pfifferling. Hij moest op een bepaalde tijd op de Kommandantur zijn.

Briefje waarop met potlood de naam, werkgroep, tijd van afwezigheid, datum en handtekening zijn ingevuld. Datum: 1940-09-25 Absentie van Edgar Pfifferling. Hij moest op een bepaalde tijd op de Kommandantur zijn.

Afzegbrief van Edgar Pfifferling Arbeitsgruppe Schüle

Appell!! Appel!! appell!! Da macht ein jeder schnell, wenn die musik ertont, sind wir zur stell ! Tekst uit 'Humor Melodie'. Tekst met illustratie. Kamp Westerbork, 1943-09-27. Foto uit het boek 'Humor und Melodie' (Cabaret).

Appell!! Appel!! appell!! Da macht ein jeder schnell, wenn die musik ertont, sind wir zur stell ! Tekst uit 'Humor Melodie'. Tekst met illustratie. Kamp Westerbork, 1943-09-27. Foto uit het boek 'Humor und Melodie' (Cabaret).

Illustratie en tekst uit het revueboek Humor und Melodie

Van: Vader, moeder, Bets Aan: Hamburg, Floor Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-10 (zondag) Onderwerp: transporten, omstandigheden. S middag zijn moeder en Bets in kamp Westerbork aangekomen. Vader was er waarschijnlijk al. Hij raadt zijn dochter aan zich niet vrijwillig voor Westerbork te melden. Hij verwacht elk moment op transport te moeten gaan en hij weet niet of zijn vrouw en dochter in kamp Westerbork in dezelfde kampen terecht zullen komen. Vader beschouwt deze brief als een afscheidsbrief. Bets heeft moeite met schrijven omdat het wemelt van mensen. Vader gaf ook al aan dat er duizenden waren binnen gekomen. Vader heeft een kleine hoop dat omdat hij uit een Joods werkkamp komt een kans heeft om langer in Westerbork te kunnen blijven.

Van: Vader, moeder, Bets Aan: Hamburg, Floor Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-10 (zondag) Onderwerp: transporten, omstandigheden. S middag zijn moeder en Bets in kamp Westerbork aangekomen. Vader was er waarschijnlijk al. Hij raadt zijn dochter aan zich niet vrijwillig voor Westerbork te melden. Hij verwacht elk moment op transport te moeten gaan en hij weet niet of zijn vrouw en dochter in kamp Westerbork in dezelfde kampen terecht zullen komen. Vader beschouwt deze brief als een afscheidsbrief. Bets heeft moeite met schrijven omdat het wemelt van mensen. Vader gaf ook al aan dat er duizenden waren binnen gekomen. Vader heeft een kleine hoop dat omdat hij uit een Joods werkkamp komt een kans heeft om langer in Westerbork te kunnen blijven.

HenrietteDavid

Henriette
David