In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Van: Aussen, Herta&nbsp; Aan: Renès, N.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1943-08-03&nbsp; Onderwerp: Werken; omstandigheden; pakketten. Herta werkt nu bij een boer op grote afstand van het kamp. Ze moet twee en een halfuur lopen, heen en weer &nbsp;

Van: Aussen, Herta&nbsp; Aan: Renès, N.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1943-08-03&nbsp; Onderwerp: Werken; omstandigheden; pakketten. Herta werkt nu bij een boer op grote afstand van het kamp. Ze moet twee en een halfuur lopen, heen en weer &nbsp;

Briefkaart van Herta Aussen aan Netty vanuit kamp Westerbork

Van: Wolf, Jacoba Aan: Been, D. Plaats: Amsterdam Datum: 1942 Onderwerp: misschien kan er via het kantoor iets met de Duitsers worden geregeld. Er is bijvoorbeeld iemand die voor de Duitse Wehrmacht werkt en een sper heeft gekregen; bij de Joodse raad kunnen ze voor de schrijfster (zus en moeder) niets doen. Als je eenmaal een sper hebt, heb je meer bewegingsvrijheid; anders wordt het direct kamp Westerbork.

Van: Wolf, Jacoba Aan: Been, D. Plaats: Amsterdam Datum: 1942 Onderwerp: misschien kan er via het kantoor iets met de Duitsers worden geregeld. Er is bijvoorbeeld iemand die voor de Duitse Wehrmacht werkt en een sper heeft gekregen; bij de Joodse raad kunnen ze voor de schrijfster (zus en moeder) niets doen. Als je eenmaal een sper hebt, heb je meer bewegingsvrijheid; anders wordt het direct kamp Westerbork.

Brief van Jacoba Wolf aan D. Been vanuit Amsterdam

Van: de Groot, Samuel Aan: zijn vrouw en kinderen Plaats: Havelte, Joods werkkamp Datum: 1944 Onderwerp: laat thuis gekomen van het werk, er moesten buizen uit een schip gehaald worden; de brief zal kort worden, omdat Samuel graag naar bed wil gaan; het verlof gaat niet door, ze mogen nu om de vier weken naar huis; hij heeft een telegram gestuurd; het werd al koud op het veld; Samuel heeft alweer wat warmere kleren aangetrokken…

Van: de Groot, Samuel Aan: zijn vrouw en kinderen Plaats: Havelte, Joods werkkamp Datum: 1944 Onderwerp: laat thuis gekomen van het werk, er moesten buizen uit een schip gehaald worden; de brief zal kort worden, omdat Samuel graag naar bed wil gaan; het verlof gaat niet door, ze mogen nu om de vier weken naar huis; hij heeft een telegram gestuurd; het werd al koud op het veld; Samuel heeft alweer wat warmere kleren aangetrokken…

Brief van Samuel de Groot aan zijn vrouw en kinderen vamnuit het Joods werkkamp Havelte

Van: de Groot, Samuel Aan: zijn vrouw en kinderen Plaats: Havelte, Joods werkkamp Datum: 1944 Onderwerp: Samuel schrijft: het is 2 uur en we hebben al een nacht achter de rug…: met twee overdekte vrachtauto's gingen ze naar het kamp, het was toen vijf uur; de barraken vallen mee, met 12 man in een barak (kamer), de meeste mannen komen uit Groningen. Samuel ligt met zijn oude goed vriend van Dam; het eten is witte kool met witte bonen, 's morgens soep, ‘s middag brood en ’s avonds warm eten; over het eten hoeft hij zich geen zorgen te maken; ze krijgen dezelfde behandeling als de Christenen; ze zijn nog niet aan het werk geweest; om de vier weken krijgen ze verlof; over zijn gezin, zijn kinderen; het adres is, Lager C, barak 2, kamer 5, bij de hunebedden Havelte…

Van: de Groot, Samuel Aan: zijn vrouw en kinderen Plaats: Havelte, Joods werkkamp Datum: 1944 Onderwerp: Samuel schrijft: het is 2 uur en we hebben al een nacht achter de rug…: met twee overdekte vrachtauto's gingen ze naar het kamp, het was toen vijf uur; de barraken vallen mee, met 12 man in een barak (kamer), de meeste mannen komen uit Groningen. Samuel ligt met zijn oude goed vriend van Dam; het eten is witte kool met witte bonen, 's morgens soep, ‘s middag brood en ’s avonds warm eten; over het eten hoeft hij zich geen zorgen te maken; ze krijgen dezelfde behandeling als de Christenen; ze zijn nog niet aan het werk geweest; om de vier weken krijgen ze verlof; over zijn gezin, zijn kinderen; het adres is, Lager C, barak 2, kamer 5, bij de hunebedden Havelte…

Brief van Samuel de Groot aan zijn vrouw en kinderen vanuit het Joods werkkamp Havelte

Plaatsen in kamp Westerbork

Paardenstal kamp Westerbork

Foto van Louis Koopman

Briefpapier Westerbork, kamp Niet beschreven

Briefpapier Westerbork, kamp Niet beschreven

Briefpapier kamp Westerbork

Van: de oudste zuster (Esther Magdalena van Dam) Over: Jo en Fiedel (Joseph van Dam en zijn vrouw) Onderwerp: huwelijksjubileum &nbsp;van Jo en Fiedel

Van: de oudste zuster (Esther Magdalena van Dam) Over: Jo en Fiedel (Joseph van Dam en zijn vrouw) Onderwerp: huwelijksjubileum &nbsp;van Jo en Fiedel

MarianneWitjas-de Vries

Marianne
Witjas-de Vries