In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Dit verhaal werd opgetekend door conservator Guido Abuys. Meer over de familie Enthoven is te vinden in het boek Kroniek van het geslacht Enthoven (Zutphen 1991).&nbsp;

Het is 23 mei 1945. Henriette Enthoven-van Lier schrijft vanuit Mont Pèlerin in Zwitserland een brief aan haar familie, waarin ze terugkijkt naar het transport van kamp Westerbork naar Theresienstadt en haar aankomst in dit getto.

"Ik werd met enige kennissen in een bananenwagen gestopt..."

Gerdien Verschoor was tussen 2019 en 2022 de directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Dit verhaal publiceerde zij op haar <a href="https://gerdienverschoor.wordpress.com/2019/02/07/het-treinbord/#more-3294">eigen website</a>.

Het moet ergens in de jaren negentig geweest zijn: het was na de Wende en ik werkte bij de Nederlandse Ambassade in Warschau. Alles in Polen veranderde. Als attaché voor pers- en culturele zaken richtte ik me niet alleen op pers en cultuur, maar ook op de historische en maatschappelijke onderwerpen die in die periode actueel waren. Vele musea en historische instituten maakten een transitie door: nu Polen het communisme van zich had afgeschud, konden vele verhalen eindelijk op een andere manier verteld worden.

Het treinbord

Dit verhaal, geschreven door conservator Guido Abuys, werd in 2018 als column gepubliceerd op de website van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.&nbsp;

Een houten beeldje van een jongen van een jaar of twaalf, gekleed in een blouse, korte broek, hoge sokken en wandelschoenen. Op het voetstuk zijn de initialen E.B. ingekrast en is het jaar 1941 duidelijk zichtbaar. Het beeldje zou geschonken zijn aan Jacques Schol, directeur van het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork.&nbsp;

Een jongen vereeuwigd in hout

In juni 2025 verscheen Sprekende stenen. Stolpersteine in Zwolle, een publicatie waarin de verhalen van Joodse inwoners van Zwolle worden belicht. Ook voor het gezin Caneel, dat voor hun deportatie aan de Vispoortenplas 10 woonde, zijn struikelstenen gelegd.&nbsp;

Carolina Caneel-Bamberg, haar man Salomon Caneel en hun zoontje Mozes “Max” Caneel werden begin oktober 1942 vanuit Zwolle naar kamp Westerbork gebracht. Het was in die dagen overvol in het kamp: door de ontruiming van de Joodse werkkampen en de razzia’s waarbij de familieleden van de Joodse dwangarbeiders werden opgehaald, kwamen er zo’n 12.000 personen naar het kamp. In een brief aan vriendin Janny Bosman schrijft Carolina over de chaotische situatie en de onwetendheid over hun verdere lot. Ook vraagt ze om een paar hoge schoenen of laarsjes in maat 26 voor zoontje Max en een stel dekens, want die zijn ze inmiddels kwijtgeraakt.&nbsp;

"Onze Max is een reuzelieve schat..."

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Van: Albert Teixeira de Mattos Aan: Schumacher, P., Rechtsanwalt&nbsp; Plaats: Rotterdam Datum: 1964-11-04 Onderwerp: schadevergoeding voor geleden schade tijdens Arbeitseinsatz in Duitsland.

Van: Albert Teixeira de Mattos Aan: Schumacher, P., Rechtsanwalt&nbsp; Plaats: Rotterdam Datum: 1964-11-04 Onderwerp: schadevergoeding voor geleden schade tijdens Arbeitseinsatz in Duitsland.

Meine Rückerstattungsansprüche

Aan: Lierens, D. Van:&nbsp;Lierens, H. Plaats: Amsterdam Datum: 1943 Onderwerp: verzenden van een pakket aan David Lierens, barak 68.

Aan: Lierens, D. Van:&nbsp;Lierens, H. Plaats: Amsterdam Datum: 1943 Onderwerp: verzenden van een pakket aan David Lierens, barak 68.

Bewijs van verzending van een pakket aan David lierens in kamp Westerbork

Van: Bureau Dr. Wachtel Aan: wie het betreft Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-06-07 Onderwerp: geboorten en overlijden.

Van: Bureau Dr. Wachtel Aan: wie het betreft Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-06-07 Onderwerp: geboorten en overlijden.

Bericht nummer 25 van Bureau Dr. Wachtel over overlijden en geboorten in kamp Westerbork

Van: &nbsp;de Postcheque- en Girodienst, bestuur Aan: Bolt, H. Plaats: Den Haag Datum: 1943-05-13 Onderwerp: ingezonden verklaring dat de heer H. Bolt Joods zou zijn, laten weten of de invulling juist is.

Van: &nbsp;de Postcheque- en Girodienst, bestuur Aan: Bolt, H. Plaats: Den Haag Datum: 1943-05-13 Onderwerp: ingezonden verklaring dat de heer H. Bolt Joods zou zijn, laten weten of de invulling juist is.

Brief van het bestuur van de Postcheque- en Girodienst aan de heer H. Bolt vanuit Den Haag

Foto van Salomon Stodel in Kremboong met als bijschrift: ‘gaan in bespreking met Mr. Cohen van de Joodse Raad’. Plaats: Kremboong, Joodse werkkamp Datum: 1942

Foto van Salomon Stodel in Kremboong met als bijschrift: ‘gaan in bespreking met Mr. Cohen van de Joodse Raad’. Plaats: Kremboong, Joodse werkkamp Datum: 1942

Foto van Salomon Stodel in het Joodse werkkamp Kremboong

Van: Jo Sander (Levie) Aan: oom en tante Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-10-23 Onderwerp: het is 12.30, ze krijgen erwtensoep die niet lekker smaakt; of zijn oom en tante al een dominospel hebben opgestuurd; hij verveelt zich dood; protest aan Sander, Jo is sinds 2 maanden een fan van VUC.; tekening stapelbed, Jo slaapt op het onderste bed. Dien, zijn moeder slaapt op het bed erboven…

Van: Jo Sander (Levie) Aan: oom en tante Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-10-23 Onderwerp: het is 12.30, ze krijgen erwtensoep die niet lekker smaakt; of zijn oom en tante al een dominospel hebben opgestuurd; hij verveelt zich dood; protest aan Sander, Jo is sinds 2 maanden een fan van VUC.; tekening stapelbed, Jo slaapt op het onderste bed. Dien, zijn moeder slaapt op het bed erboven…

Brief van Jo Sander (Levie) aan zijn oom en tante vanuit kamp Westerbork

Van: de Joodse Raad voor Amsterdam, Bureau Den Haag Aan: wie het betreft Plaats: Amsterdam/Den Haag Datum: 1942-09-09 Onderwerp: brandstoffen mogen aan huis worden bezorgd; vrijwillig vertrek naar Westerbork; vrijstelling van personen, die zich in Westerbork bevinden; uitstel wegens ziekte; Nederlandse krijgsdienst; uitstel om sociale redenen; consulaten; Wit-Russische nationaliteit; Nederlandse werkkampen; geloof…

Van: de Joodse Raad voor Amsterdam, Bureau Den Haag Aan: wie het betreft Plaats: Amsterdam/Den Haag Datum: 1942-09-09 Onderwerp: brandstoffen mogen aan huis worden bezorgd; vrijwillig vertrek naar Westerbork; vrijstelling van personen, die zich in Westerbork bevinden; uitstel wegens ziekte; Nederlandse krijgsdienst; uitstel om sociale redenen; consulaten; Wit-Russische nationaliteit; Nederlandse werkkampen; geloof…

Bulletin nummer 12 van de Joodse Raad voor Amsterdam, Bureau Den Haag

Gebeurtenissen en groepen buiten kamp Westerbork

Opkomst van de nazi’s in Duitsland

Van: Prins-Snof, Fientje Aan: Querido-Lever, Roosje Plaats: Utrecht Datum: 1943-08-22 Onderwerp: hoop dat Roosje zich weet te schikken in haar lot; voedselpakket; graag terug schrijven.

Van: Prins-Snof, Fientje Aan: Querido-Lever, Roosje Plaats: Utrecht Datum: 1943-08-22 Onderwerp: hoop dat Roosje zich weet te schikken in haar lot; voedselpakket; graag terug schrijven.

Brief van Fientje Prins-Snof aan Roosje Querido-Lever vanuit Utrecht

Van: Prins, Fientje Aan: Querido-Lever, Roosje Plaats: Utrecht Datum: 1943-08 Onderwerp: enveloppe waarin een brief zat, gericht aan Roosje Querido in kamp Westerbork, barak 67. Op de enveloppe is het adres doorgestreept en ‘niet aanwezig' opgeschreven. De enveloppe met brief ging dus weer retour.

Van: Prins, Fientje Aan: Querido-Lever, Roosje Plaats: Utrecht Datum: 1943-08 Onderwerp: enveloppe waarin een brief zat, gericht aan Roosje Querido in kamp Westerbork, barak 67. Op de enveloppe is het adres doorgestreept en ‘niet aanwezig' opgeschreven. De enveloppe met brief ging dus weer retour.

Enveloppe van Fientje Prins met daarin een brief gericht aan Roosje Querido-Lever in kamp Westerbork

Van: Jannie en Ies Aan: Veer, familie&nbsp; Plaats: Amsterdam Datum:&nbsp;1943 Onderwerp: verzoek om aardappelbonnen; het geld zal door een jongen worden bezorgt…

Van: Jannie en Ies Aan: Veer, familie&nbsp; Plaats: Amsterdam Datum:&nbsp;1943 Onderwerp: verzoek om aardappelbonnen; het geld zal door een jongen worden bezorgt…

Brief van Jannie en Ies aan de familie Veer

Van: Jannie en Ies Aan: Veer, familie Plaats: Amsterdam Datum: 1942-11-11 Onderwerp: dank voor wat is meegebracht; bezoek…

Van: Jannie en Ies Aan: Veer, familie Plaats: Amsterdam Datum: 1942-11-11 Onderwerp: dank voor wat is meegebracht; bezoek…

Van: Prins, Fientje Aan: Querido-Lever, Roosje Plaats: Utrecht Datum: 1943-08 Onderwerp: enveloppe waarin een brief zat, gericht aan Roosje Querido in kamp Westerbork, barak 67. Op de enveloppe is het adres doorgestreept en ‘Transp’ (op transport) geschreven. De enveloppe met brief ging dus weer retour.

Van: Prins, Fientje Aan: Querido-Lever, Roosje Plaats: Utrecht Datum: 1943-08 Onderwerp: enveloppe waarin een brief zat, gericht aan Roosje Querido in kamp Westerbork, barak 67. Op de enveloppe is het adres doorgestreept en ‘Transp’ (op transport) geschreven. De enveloppe met brief ging dus weer retour.

Enveloppe van Fientje Prins waarin een brief zat gericht aan Roosje Querido-Lever in kamp Westerbork

Van: Dentz, H. S. Aan: Levit, M (broer Dresden-Levit) Plaats: Amsterdam Datum: 1943-04-10 Onderwerp: ontving schrijven van de Joodse Raad; telefonisch verzoek vanuit kamp Westerbork documenten en inlichtingen te verzenden in verband met afstamming van Judicje Levit; verzonden reeds een request naar kamp Westerbork; vaststellen Arische afstamming Judicje, hier voor is een maand nodig…

Van: Dentz, H. S. Aan: Levit, M (broer Dresden-Levit) Plaats: Amsterdam Datum: 1943-04-10 Onderwerp: ontving schrijven van de Joodse Raad; telefonisch verzoek vanuit kamp Westerbork documenten en inlichtingen te verzenden in verband met afstamming van Judicje Levit; verzonden reeds een request naar kamp Westerbork; vaststellen Arische afstamming Judicje, hier voor is een maand nodig…

Brief van H.S. Dentz aan M. Levit vanuit Amsterdam

Van: Blits-Lam Aan: Veer, familie Plaats: Amsterdam Datum: 1942-07-31 Onderwerp: mevrouw Veer komt op bezoek; Sonja werkt helemaal niet meer, alleen nog thuis; zou ze voor een paar dagen kunnen komen, omdat het zo stil is…&nbsp;

Van: Blits-Lam Aan: Veer, familie Plaats: Amsterdam Datum: 1942-07-31 Onderwerp: mevrouw Veer komt op bezoek; Sonja werkt helemaal niet meer, alleen nog thuis; zou ze voor een paar dagen kunnen komen, omdat het zo stil is…&nbsp;

Brief van Sonja Blits-Lam aan de familie Veer vanuit Amsterdam

Van: Jannie Aan: Veer, familie Plaats: Utrecht Datum: Onderwerp: ze zal met haar dochter langskomen…

Van: Jannie Aan: Veer, familie Plaats: Utrecht Datum: Onderwerp: ze zal met haar dochter langskomen…

Briefkaart van Jannie Blog-Lam aan de familie Veer

Van: de examencommissie Aan: de Vries, Pieter Plaats: Den Haag Datum: 1942-07-20 Onderwerp: cijfers behaald tijdens zijn examen…

Van: de examencommissie Aan: de Vries, Pieter Plaats: Den Haag Datum: 1942-07-20 Onderwerp: cijfers behaald tijdens zijn examen…

Lijst met cijfers examen M.U.L.O. van Pieter de Vries

Betreft: Plattegrond met riolering en gevels Barak 33.&nbsp; Schaal: 1:100&nbsp; Datum: 1965-08-17 Opmerking: voorbereidingen tot het aanpassen van de indeling van de barak, zodat gezinnen een eigen woonruimte hebben.

Betreft: Plattegrond met riolering en gevels Barak 33.&nbsp; Schaal: 1:100&nbsp; Datum: 1965-08-17 Opmerking: voorbereidingen tot het aanpassen van de indeling van de barak, zodat gezinnen een eigen woonruimte hebben.

Plattegrond met riolering en gevels Barak 33.

Verklaring Johannes Kuipers verklaard dat het echtpaar Fritz en Helena Tauber vanaf 6 januari 1943 tot 6 juni 1944 in zijn vroegere boerderij te Rotsterhaule ondergedoken hebben gezeten. Op 6 juni 1944 moesten ze het huis verlaten omdat verraad dreigde.&nbsp; Datum: 1964-11-05 Plaats: Wolvega

Verklaring Johannes Kuipers verklaard dat het echtpaar Fritz en Helena Tauber vanaf 6 januari 1943 tot 6 juni 1944 in zijn vroegere boerderij te Rotsterhaule ondergedoken hebben gezeten. Op 6 juni 1944 moesten ze het huis verlaten omdat verraad dreigde.&nbsp; Datum: 1964-11-05 Plaats: Wolvega

Verklaring van Johannes Kuipers dat het echtpaar Tauber bij hem in onderduik was

Drie jongemannen voor de vrijgezellenbarak.&nbsp; Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork, 1941 Wolfgang Wiener met een krant.

Drie jongemannen voor de vrijgezellenbarak.&nbsp; Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork, 1941 Wolfgang Wiener met een krant.

Drie jongemannen voor de vrijgezellenbarak in Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork

Van: Jannie (Blog-Lam) Aan: Veer, familie Plaats: Utrecht Datum:&nbsp; Onderwerp: Nieuwjaarswensen.

Van: Jannie (Blog-Lam) Aan: Veer, familie Plaats: Utrecht Datum:&nbsp; Onderwerp: Nieuwjaarswensen.

Kaart van Jannie Blog-Lam aan de familie Veer in verband met Nieuwjaar

Van: Jannie en Ies Aan: Veer, familie Plaats: Amsterdam Datum: 1943 Onderwerp: verkopen van in bewaring gegeven spullen: schilderij en klok; verzoek om kaasbonnen en melkbonnen; Sonja was op bezoek

Van: Jannie en Ies Aan: Veer, familie Plaats: Amsterdam Datum: 1943 Onderwerp: verkopen van in bewaring gegeven spullen: schilderij en klok; verzoek om kaasbonnen en melkbonnen; Sonja was op bezoek

Foto's van Susanna Veldman. De portretfoto is in de zomer van 1940 gemaakt.

Foto's van Susanna Veldman. De portretfoto is in de zomer van 1940 gemaakt.

Foto's van Susanna Veldman

Van: Snof-Prins Fientje Aan: Querido-Lever, Roosje Plaats: Utrecht Datum: 1943-08-11 Onderwerp: over bijna jarig zijn; over een voedselpakket en over het oppakken van Roosje en de schrik; over moed houden in kamp Westerbork en toekomst.

Van: Snof-Prins Fientje Aan: Querido-Lever, Roosje Plaats: Utrecht Datum: 1943-08-11 Onderwerp: over bijna jarig zijn; over een voedselpakket en over het oppakken van Roosje en de schrik; over moed houden in kamp Westerbork en toekomst.

Brief van het Fientje Prins-Snof aan Roosje Querido-Lever vanuit Utrecht

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Kerkdienst in barak 9 geleid door Srul Tabaksblatt. Zicht op de deelnemers aan de dienst.

Maker: Breslauer, W.R. Still uit de Westerborkfilm Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944 Kerkdienst in barak 9 geleid door Srul Tabaksblatt. Zicht op de deelnemers aan de dienst.

Foto van een still uit de Westerborkfilm

Foto van Annette Zander-Monasch en haar zoontje Frans Koert

Foto van Annette Zander-Monasch en haar zoontje Frans Koert

Van: Jannie en Ies Aan: Veer, familie Plaats: Amsterdam Datum: 1942/1943 Onderwerp: graag de kist van moeder aan een persoon meegeven; graag ook boter meegeven, anders komt Jannie het de volgende week ophalen.

Van: Jannie en Ies Aan: Veer, familie Plaats: Amsterdam Datum: 1942/1943 Onderwerp: graag de kist van moeder aan een persoon meegeven; graag ook boter meegeven, anders komt Jannie het de volgende week ophalen.

Van: oom Jan (vader) Aan: Hanneke Plaats: Amstelveen Datum: 1943-10-17 Onderwerp: over hemzelf; over een pakketje dat zal worden toegestuurd; een heel verhaal over bakken met alles er omheen, een groot avontuur, speciaal geschreven voor Hanneke.&nbsp;

Van: oom Jan (vader) Aan: Hanneke Plaats: Amstelveen Datum: 1943-10-17 Onderwerp: over hemzelf; over een pakketje dat zal worden toegestuurd; een heel verhaal over bakken met alles er omheen, een groot avontuur, speciaal geschreven voor Hanneke.&nbsp;

Brief van oom Jan aan Hanneke

Van: Egger, Julius Aan: Meijer, familie Plaats: Joodse Schouwburg Datum: 1942-07-21 Onderwerp: het is en grote rotzooi; de nacht geen oog dicht gedaan; net door de SS gecontroleerd; in de nacht gaan ze weg naar kamp Westerbork; ze krijgen de hele dag koffie en thee; Julius gaat nog naar een dokter; er is een ziekenzaal voor mensen die flauw vallen of gewond zijn…; briefkaarten worden gepost door de Joodse Raad.

Van: Egger, Julius Aan: Meijer, familie Plaats: Joodse Schouwburg Datum: 1942-07-21 Onderwerp: het is en grote rotzooi; de nacht geen oog dicht gedaan; net door de SS gecontroleerd; in de nacht gaan ze weg naar kamp Westerbork; ze krijgen de hele dag koffie en thee; Julius gaat nog naar een dokter; er is een ziekenzaal voor mensen die flauw vallen of gewond zijn…; briefkaarten worden gepost door de Joodse Raad.

Briefkaart van Julius Egger aan de familie J. Meijer vanuit de Joodse Schouwburg

Van: Benavente, Joseph (Joost) Aan: Menist, Judith (José) Plaats: Westerbork, doorgangskamp Datum: 1943-03-18 Onderwerp: Het betreft hier een brief van 4 kantjes waarvan het eerste vel ontbreekt. Op bladzijde 3 vertelt Joseph dat er een crematorium is gebouwd bij kamp Westerbork en dat vanaf maandag (22 maart 1943) overledenen niet meer in Assen worden begraven. Van de Joodse Raad heeft hij de mededeling gekregen dat er voor vrijdag 19 maart een goede reactie van Calmeyer moet zijn op zijn aanvraag, want anders kunnen ze niets meer voor hem doen. 'Als ik weg moet dan heb ik misschien het geluk W. (Wies, zijn vrouw) of andere van ons te ontmoeten en dan ben ik tenminste daar ook niet alleen.' &nbsp;

Van: Benavente, Joseph (Joost) Aan: Menist, Judith (José) Plaats: Westerbork, doorgangskamp Datum: 1943-03-18 Onderwerp: Het betreft hier een brief van 4 kantjes waarvan het eerste vel ontbreekt. Op bladzijde 3 vertelt Joseph dat er een crematorium is gebouwd bij kamp Westerbork en dat vanaf maandag (22 maart 1943) overledenen niet meer in Assen worden begraven. Van de Joodse Raad heeft hij de mededeling gekregen dat er voor vrijdag 19 maart een goede reactie van Calmeyer moet zijn op zijn aanvraag, want anders kunnen ze niets meer voor hem doen. 'Als ik weg moet dan heb ik misschien het geluk W. (Wies, zijn vrouw) of andere van ons te ontmoeten en dan ben ik tenminste daar ook niet alleen.' &nbsp;

Brief van Joseph Benavente aan zijn familie vanuit kamp Westerbork

Van: van Dam, Bernard Aan: Jan en Roelie Plaats: de trein Datum: 1942-08-28 Onderwerp: ‘we zitten in de trein en gaan heel ver weg….’; groeten van het hele gezin…(vader, moeder en drie jongens).

Van: van Dam, Bernard Aan: Jan en Roelie Plaats: de trein Datum: 1942-08-28 Onderwerp: ‘we zitten in de trein en gaan heel ver weg….’; groeten van het hele gezin…(vader, moeder en drie jongens).

Briefkaart van Bernard van Dam namens zijn familie aan Jan en Roelie vanuit de trein

Van: Stodel, Salomon Aan: zijn vrouw (verloofde Chelly de Wilde), ouders en familieleden Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-10-02 Onderwerp: in haast, vannacht om 3.30 uit zijn bed gehaald voor transport naar Duitsland; er is niets aan te doen, hij is goed uitgerust; met vertrouwen in de toekomst gaat hij naar het onbekende..; de rugzak kwam net op tijd; een pakket met bonen stuurt hij terug, evenals een postwissel van 85 gulden; in het pakje zit een speldje voor Chellie (zijn verloofde), laat ze het dragen, hij draagt één van haar… ‘Geld maar in de brief gestopt’.

Van: Stodel, Salomon Aan: zijn vrouw (verloofde Chelly de Wilde), ouders en familieleden Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1942-10-02 Onderwerp: in haast, vannacht om 3.30 uit zijn bed gehaald voor transport naar Duitsland; er is niets aan te doen, hij is goed uitgerust; met vertrouwen in de toekomst gaat hij naar het onbekende..; de rugzak kwam net op tijd; een pakket met bonen stuurt hij terug, evenals een postwissel van 85 gulden; in het pakje zit een speldje voor Chellie (zijn verloofde), laat ze het dragen, hij draagt één van haar… ‘Geld maar in de brief gestopt’.

Elisade Haas

Elisa
de Haas