In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Dit verhaal werd opgetekend door conservator Guido Abuys. Meer over de familie Enthoven is te vinden in het boek Kroniek van het geslacht Enthoven (Zutphen 1991).&nbsp;

Het is 23 mei 1945. Henriette Enthoven-van Lier schrijft vanuit Mont Pèlerin in Zwitserland een brief aan haar familie, waarin ze terugkijkt naar het transport van kamp Westerbork naar Theresienstadt en haar aankomst in dit getto.

"Ik werd met enige kennissen in een bananenwagen gestopt..."

Gerdien Verschoor was tussen 2019 en 2022 de directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Dit verhaal publiceerde zij op haar <a href="https://gerdienverschoor.wordpress.com/2019/02/07/het-treinbord/#more-3294">eigen website</a>.

Het moet ergens in de jaren negentig geweest zijn: het was na de Wende en ik werkte bij de Nederlandse Ambassade in Warschau. Alles in Polen veranderde. Als attaché voor pers- en culturele zaken richtte ik me niet alleen op pers en cultuur, maar ook op de historische en maatschappelijke onderwerpen die in die periode actueel waren. Vele musea en historische instituten maakten een transitie door: nu Polen het communisme van zich had afgeschud, konden vele verhalen eindelijk op een andere manier verteld worden.

Het treinbord

Dit verhaal, geschreven door conservator Guido Abuys, werd in 2018 als column gepubliceerd op de website van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.&nbsp;

Een houten beeldje van een jongen van een jaar of twaalf, gekleed in een blouse, korte broek, hoge sokken en wandelschoenen. Op het voetstuk zijn de initialen E.B. ingekrast en is het jaar 1941 duidelijk zichtbaar. Het beeldje zou geschonken zijn aan Jacques Schol, directeur van het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork.&nbsp;

Een jongen vereeuwigd in hout

In juni 2025 verscheen Sprekende stenen. Stolpersteine in Zwolle, een publicatie waarin de verhalen van Joodse inwoners van Zwolle worden belicht. Ook voor het gezin Caneel, dat voor hun deportatie aan de Vispoortenplas 10 woonde, zijn struikelstenen gelegd.&nbsp;

Carolina Caneel-Bamberg, haar man Salomon Caneel en hun zoontje Mozes “Max” Caneel werden begin oktober 1942 vanuit Zwolle naar kamp Westerbork gebracht. Het was in die dagen overvol in het kamp: door de ontruiming van de Joodse werkkampen en de razzia’s waarbij de familieleden van de Joodse dwangarbeiders werden opgehaald, kwamen er zo’n 12.000 personen naar het kamp. In een brief aan vriendin Janny Bosman schrijft Carolina over de chaotische situatie en de onwetendheid over hun verdere lot. Ook vraagt ze om een paar hoge schoenen of laarsjes in maat 26 voor zoontje Max en een stel dekens, want die zijn ze inmiddels kwijtgeraakt.&nbsp;

"Onze Max is een reuzelieve schat..."

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via Vos, B.) Aan: Schouten, Meij. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07 Onderwerp: …

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via Vos, B.) Aan: Schouten, Meij. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07 Onderwerp: …

Brief van Johanna Kan-Kaufmann (via B. Vos) aan meij. Schouten vanuit kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth&nbsp; Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-05-03 Onderwerp: kaart van de 27ste kwam binnen met de brief van haar moeder van de 29ste; heel blij met de post; stuurt in moeders brief een zegel, twee geeft ze aan O. mee; donderdag moet ze op de commandant komen, ze was lijkbleek; die dag en ook bij het schrijven worden vele gemengd-gehuwden ontslagen; een moment flitste het door haar heen dat het ook haar moment was, tot ze geroepen werd; de A. is een buitengewoon prettig en sympathiek iemand, die je zo eerlijk aankijkt…heeft de heer Neumann je al geschreven?' Hij lag ongeveer voor drie weken bij vader op zaal. Hij ging vorige week plots naar huis, ga je hem even opzoeken? Hij woont op de Euterpestraat 78III. Die meneer A. was in burger, een vierkant dik gezicht, donkere ogen; de schrijfster is nog steeds dik gekleed; vader had een gesprongen bloedvaatje (aderverkalking)…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth&nbsp; Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-05-03 Onderwerp: kaart van de 27ste kwam binnen met de brief van haar moeder van de 29ste; heel blij met de post; stuurt in moeders brief een zegel, twee geeft ze aan O. mee; donderdag moet ze op de commandant komen, ze was lijkbleek; die dag en ook bij het schrijven worden vele gemengd-gehuwden ontslagen; een moment flitste het door haar heen dat het ook haar moment was, tot ze geroepen werd; de A. is een buitengewoon prettig en sympathiek iemand, die je zo eerlijk aankijkt…heeft de heer Neumann je al geschreven?' Hij lag ongeveer voor drie weken bij vader op zaal. Hij ging vorige week plots naar huis, ga je hem even opzoeken? Hij woont op de Euterpestraat 78III. Die meneer A. was in burger, een vierkant dik gezicht, donkere ogen; de schrijfster is nog steeds dik gekleed; vader had een gesprongen bloedvaatje (aderverkalking)…

Brief van Lotte Ruth Feldman-Kan aan haar echtgenoot vanuit kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-30 Onderwerp: wisselende emoties; over Dr. Spanier, zijn reactie op het niet doorgaan van Groningen; moeder heeft een kampbrief geschreven; Dr. de Vries Robles hield haar even aan, straks zal ze hem spreken; over haar eigen gezondheid, Dr. Elzas zal haar controleren; het transport is weer vreselijk, niemand komt vrij; de commandant is slecht geluimd, als de productie van de batterijen niet omhooggaat, dan vertrekt iedereen naar Oranienburg; reorganisatie van het ziekenhuis, ontzettend veel personeel gaat weg en 20 doctoren; mensen; W. en Einhorn gaan naar Theresienstadt, een patiënt is stervende van alle emotie; moeder en schoonmoeder van Süskind gaan ook weg; transport gaat s' ochtends weg, om half zes beginnen; kunnen alleen met kampgeld betalen; ik wilde even dat je me hier drie-hoog zag zitten, tussen mijn dekens, dozen en levensmiddelen; geroezemoes van pakkende en zenuwachtige mensen…; foto van haar man en een hoefijzer boven haar bed; wanneer komt het geluk?; over patiënt Nunez Vas…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-30 Onderwerp: wisselende emoties; over Dr. Spanier, zijn reactie op het niet doorgaan van Groningen; moeder heeft een kampbrief geschreven; Dr. de Vries Robles hield haar even aan, straks zal ze hem spreken; over haar eigen gezondheid, Dr. Elzas zal haar controleren; het transport is weer vreselijk, niemand komt vrij; de commandant is slecht geluimd, als de productie van de batterijen niet omhooggaat, dan vertrekt iedereen naar Oranienburg; reorganisatie van het ziekenhuis, ontzettend veel personeel gaat weg en 20 doctoren; mensen; W. en Einhorn gaan naar Theresienstadt, een patiënt is stervende van alle emotie; moeder en schoonmoeder van Süskind gaan ook weg; transport gaat s' ochtends weg, om half zes beginnen; kunnen alleen met kampgeld betalen; ik wilde even dat je me hier drie-hoog zag zitten, tussen mijn dekens, dozen en levensmiddelen; geroezemoes van pakkende en zenuwachtige mensen…; foto van haar man en een hoefijzer boven haar bed; wanneer komt het geluk?; over patiënt Nunez Vas…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (en Johanna Kan-Kaufmann) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07 Onderwerp: vele kaarten komen niet terecht; ze heeft in het kamp een stofbril gekocht; ze zingt soms. Ze red het wel…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (en Johanna Kan-Kaufmann) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07 Onderwerp: vele kaarten komen niet terecht; ze heeft in het kamp een stofbril gekocht; ze zingt soms. Ze red het wel…

Brief van Lotte Ruth Feldman-Kan (via Johanna Kan-Kaufmann) aan haar echtgenoot vanuit barak 83

Van: Rüdelsheim, R. Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum:&nbsp;1944-04-13 Onderwerp: personen zijn vertrokken; het krijgen van een nieuw persoonsbewijs duurt 10 dagen; gisteravond kreeg moeder haar pakketje…

Van: Rüdelsheim, R. Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum:&nbsp;1944-04-13 Onderwerp: personen zijn vertrokken; het krijgen van een nieuw persoonsbewijs duurt 10 dagen; gisteravond kreeg moeder haar pakketje…

Brief van Lotte Ruth Feldman-Kan (via R. Rüdelsheim) aan T. Feldman vanuit kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-27 Onderwerp: bezoek aan Groningen wordt geweigerd, het was haar duidelijk toen ze Dr. Spanier zag; Gemmeker weigerde omdat ze een S-geval is; ze hoopt nu dat haar man op tijd wordt geïnformeerd; Spanier gaat het nog een keer proberen met en attest van Dr. Swaab erbij; misschien lukt het anders via Aus der Fünten (Velp) toestemming te krijgen; over de macht van Oberländer (relatie Rijksbureau Metalen) pakketjes ontvangen, ook een voor vader; kan misschien via Rauter iets geregeld worden; stemming van de schrijfster…&nbsp;

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-27 Onderwerp: bezoek aan Groningen wordt geweigerd, het was haar duidelijk toen ze Dr. Spanier zag; Gemmeker weigerde omdat ze een S-geval is; ze hoopt nu dat haar man op tijd wordt geïnformeerd; Spanier gaat het nog een keer proberen met en attest van Dr. Swaab erbij; misschien lukt het anders via Aus der Fünten (Velp) toestemming te krijgen; over de macht van Oberländer (relatie Rijksbureau Metalen) pakketjes ontvangen, ook een voor vader; kan misschien via Rauter iets geregeld worden; stemming van de schrijfster…&nbsp;

Industriebarakken kamp Westerbork

Metaalsloperij kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, Tibor Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-08-17 Onderwerp: postbeperkingen als S-geval; moeder ligt als patiënt die niet al te ziek is in barak 82; ze brengt vader elke dag naar haar toe; mogelijk komen Aus der Fünten en Fischer op het moment van schrijven langs vanwege de gemengd-gehuwden (strafgevallen); over tekenen van een protocol en over leg met de heer Cohn op de Antragstelle; het transport van twee weken geleden was in twee dagen in Theresienstadt; alle pakketten voor de Strafbarakken zijn in beslag genomen, mannelijke en vrouwelijke S-gevallen op aparte geïsoleerde ziekenzalen; Voor de S-zusters bleef alles bij het oude, omdat Spanier er niets over zei; Gemmeker is niet tevreden over het ziekenhuis, teveel mensen, dat gaat ten koste van de batterijen; over eten op de 10-I en het niet meer verstrekken van groente attesten; hulp van A. Röttgen; Todmann en Helga Klau werken nu in de batterijen…; in de gevangenis vijlde Lotte haar nagels aan de muur; van Rachel Levie geurwater met een takje heide gekregen; over een bekende die in Ravensbrück zit…; komt juist van de tandarts terug; mevrouw Lemberg(er) gaat morgen naar Groningen, Lotte hoopt dat zij haar brief wil meenemen…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, Tibor Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-08-17 Onderwerp: postbeperkingen als S-geval; moeder ligt als patiënt die niet al te ziek is in barak 82; ze brengt vader elke dag naar haar toe; mogelijk komen Aus der Fünten en Fischer op het moment van schrijven langs vanwege de gemengd-gehuwden (strafgevallen); over tekenen van een protocol en over leg met de heer Cohn op de Antragstelle; het transport van twee weken geleden was in twee dagen in Theresienstadt; alle pakketten voor de Strafbarakken zijn in beslag genomen, mannelijke en vrouwelijke S-gevallen op aparte geïsoleerde ziekenzalen; Voor de S-zusters bleef alles bij het oude, omdat Spanier er niets over zei; Gemmeker is niet tevreden over het ziekenhuis, teveel mensen, dat gaat ten koste van de batterijen; over eten op de 10-I en het niet meer verstrekken van groente attesten; hulp van A. Röttgen; Todmann en Helga Klau werken nu in de batterijen…; in de gevangenis vijlde Lotte haar nagels aan de muur; van Rachel Levie geurwater met een takje heide gekregen; over een bekende die in Ravensbrück zit…; komt juist van de tandarts terug; mevrouw Lemberg(er) gaat morgen naar Groningen, Lotte hoopt dat zij haar brief wil meenemen…

Brief van Lotte Ruth-Feldman-Kan aan haar echtgenoot vanuit kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar vader) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-14 Onderwerp: twee brieven ontvangen, een voor haarzelf en een voor haar moeder; zaak van vrijlating blijft hopeloos lang duren; blijven vertrouwen en hopen; het gaat verder goed met haar en ze is bruinverbrand; pakje van Jo (Johanna) ontving Lotte, per abuis was barak 85 als adres opgeschreven, de man van de post kent haar echter zo goed, dat hij het niet terugnam om retour te sturen; &nbsp;de dagen beginnen al korter te worden; aan het einde van het kamp kan je de heide zien die al een waas van lila gaat vertonen…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar vader) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-14 Onderwerp: twee brieven ontvangen, een voor haarzelf en een voor haar moeder; zaak van vrijlating blijft hopeloos lang duren; blijven vertrouwen en hopen; het gaat verder goed met haar en ze is bruinverbrand; pakje van Jo (Johanna) ontving Lotte, per abuis was barak 85 als adres opgeschreven, de man van de post kent haar echter zo goed, dat hij het niet terugnam om retour te sturen; &nbsp;de dagen beginnen al korter te worden; aan het einde van het kamp kan je de heide zien die al een waas van lila gaat vertonen…

Brief van Lotte Ruth Feldman-Kan (via haar vader) aan haar echtgenoot vanuit kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth&nbsp; Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-13 Onderwerp: wie weet komt deze week het langverwachte briefje (vrijlating); de wachtweek verliep uitstekend, een prachtig stel collega's, een broeder en een zuster; ze begint om vijf uur en de loop-patiënten in de mannenzaal vliegen uit hun bed om haar te helpen. Toen de dagdienst om 7 uur kwam, waren alle bedden al opgemaakt; vader vraagt elke ochtend hetzelfde: ‘is moeder al op en komt ze gauw bij me?’; vrij goed geslapen overdag; L. is verloofd, trots loopt ze ons voorbij &nbsp;alsof ze wil zeggen: ‘zie je wel…’; ze ontmoet dagelijks bij het eten een neef van Annie de Vries; ze delen alles met zijn drieën (vader, moeder en Lotte); vader staat elke ochtend op en wandelt dan een stukje; moeder werkt 's morgens in de naaihoek en bezoekt vader 3 keer per dag; Lotte hoopt op 13 augustus bij haar man te zijn…ze is dan 9 jaar getrouwd…&nbsp;

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth&nbsp; Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-13 Onderwerp: wie weet komt deze week het langverwachte briefje (vrijlating); de wachtweek verliep uitstekend, een prachtig stel collega's, een broeder en een zuster; ze begint om vijf uur en de loop-patiënten in de mannenzaal vliegen uit hun bed om haar te helpen. Toen de dagdienst om 7 uur kwam, waren alle bedden al opgemaakt; vader vraagt elke ochtend hetzelfde: ‘is moeder al op en komt ze gauw bij me?’; vrij goed geslapen overdag; L. is verloofd, trots loopt ze ons voorbij &nbsp;alsof ze wil zeggen: ‘zie je wel…’; ze ontmoet dagelijks bij het eten een neef van Annie de Vries; ze delen alles met zijn drieën (vader, moeder en Lotte); vader staat elke ochtend op en wandelt dan een stukje; moeder werkt 's morgens in de naaihoek en bezoekt vader 3 keer per dag; Lotte hoopt op 13 augustus bij haar man te zijn…ze is dan 9 jaar getrouwd…&nbsp;

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan; Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-03-21 Onderwerp: goede tijding, ze kan misschien binnen 14 dagen weer terug in Amsterdam zijn; Bl. met wie ze gesproken had wist van niets en zal gaan informeren, Lotte zal zich een beetje in toom houden om teleurstelling te voorkomen; uitgaande van het positieve is elke dag in kamp Westerbork te lang; Lou pakte haar op van blijdschap en tilde haar in barak 5 hoog de lucht in; &nbsp;brieven en pakje voor haar zelf en haar ouders ontvangen…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan; Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-03-21 Onderwerp: goede tijding, ze kan misschien binnen 14 dagen weer terug in Amsterdam zijn; Bl. met wie ze gesproken had wist van niets en zal gaan informeren, Lotte zal zich een beetje in toom houden om teleurstelling te voorkomen; uitgaande van het positieve is elke dag in kamp Westerbork te lang; Lou pakte haar op van blijdschap en tilde haar in barak 5 hoog de lucht in; &nbsp;brieven en pakje voor haar zelf en haar ouders ontvangen…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-22/23 Onderwerp: brieven en pakje ontvangen; brood in de wacht op een warmplaat opgebakken; behoefte aan eieren; zeep van haar en moeder is bijna op; Nijmeegse gemengd-gehuwden hebben een bevoorrechte positie; over naar huis gaan…; niemand wist haar te vertellen wie op ziekentransport ging, om 2 uur in de nacht wist de hoofdportier nog niets; Lotte liep de ziekenzalen af, de zuster zeiden dat er op hun zaal niemand voor het transport in aanmerking kwam; bezoek van haar man ging niet door, misschien volgende week. Dr. Swaab zal zijn best doen; met Dr. Eisner contact opnemen als het gaat om een eventuele vrijlating; voorbeeld van iemand uit de ‘S’ ontslagen, die uiteindelijk werd vrijgelaten; misschien beter de kampbrieven op een machine te typen?; ze zag Röttgen met zijn vrouw. Hij riep: 'ik heb uw man niet gezien, maar ik ga morgen naar hem toe'.; mevrouw de Vries Robles kreeg zojuist haar baby, een zoon. Hij komt morgen (echtgenoot); weet je nog iemand die met de vroegere secretaresse van Gemmeker (nog zijn vriendin) bevriend is. In Assen heeft zij ook familie, daar komt Gemmeker wel eens…Ik kan je niet schrijven wat er in Westerbork allemaal omgaat…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07-22/23 Onderwerp: brieven en pakje ontvangen; brood in de wacht op een warmplaat opgebakken; behoefte aan eieren; zeep van haar en moeder is bijna op; Nijmeegse gemengd-gehuwden hebben een bevoorrechte positie; over naar huis gaan…; niemand wist haar te vertellen wie op ziekentransport ging, om 2 uur in de nacht wist de hoofdportier nog niets; Lotte liep de ziekenzalen af, de zuster zeiden dat er op hun zaal niemand voor het transport in aanmerking kwam; bezoek van haar man ging niet door, misschien volgende week. Dr. Swaab zal zijn best doen; met Dr. Eisner contact opnemen als het gaat om een eventuele vrijlating; voorbeeld van iemand uit de ‘S’ ontslagen, die uiteindelijk werd vrijgelaten; misschien beter de kampbrieven op een machine te typen?; ze zag Röttgen met zijn vrouw. Hij riep: 'ik heb uw man niet gezien, maar ik ga morgen naar hem toe'.; mevrouw de Vries Robles kreeg zojuist haar baby, een zoon. Hij komt morgen (echtgenoot); weet je nog iemand die met de vroegere secretaresse van Gemmeker (nog zijn vriendin) bevriend is. In Assen heeft zij ook familie, daar komt Gemmeker wel eens…Ik kan je niet schrijven wat er in Westerbork allemaal omgaat…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar moeder) Aan: Feldman, T.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-05-30 Onderwerp: prachtig Pinksterweer; herinneringen; 'het is onbegrijpelijk wat er van een mens overblijft als hij onder ongunstige omstandigheden leeft'; gelukkig gaat het langs haar heen; moeder is veel dieper gezakt; ‘alleen het gevoel om steeds in en bedorven sfeer te moeten ademen, is vaak benauwend’; Röttgen maakt een prettige indruk. Hij is ook met Cato bezig; beste is een nieuwe aanvraag te doen; spullen die ze nodig heeft…; moeder wat beter, vader is goed…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar moeder) Aan: Feldman, T.&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-05-30 Onderwerp: prachtig Pinksterweer; herinneringen; 'het is onbegrijpelijk wat er van een mens overblijft als hij onder ongunstige omstandigheden leeft'; gelukkig gaat het langs haar heen; moeder is veel dieper gezakt; ‘alleen het gevoel om steeds in en bedorven sfeer te moeten ademen, is vaak benauwend’; Röttgen maakt een prettige indruk. Hij is ook met Cato bezig; beste is een nieuwe aanvraag te doen; spullen die ze nodig heeft…; moeder wat beter, vader is goed…

Brief van Lotte Ruth Feldman-Kan (via haar moeder Johnanna Kan-Kaufmann) aan haar echtgenoot vanuit kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via van Rooien) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-04-22 Onderwerp: moeder was gisteren bij de dokter, hartaandoening, omdat ze zo nerveus is; op klaarlichte dag viel ze over een aardappel; vaders blaas wordt gespiegeld; moeder gaat verhuizen naar de 82 en wij (vier vrouwen die graag bij elkaar willen blijven) naar de 82 (ook onderdeel van het ziekenhuis): mevrouw Waterman, Fikri (Mundji-Roos), vrouw van de vroegere Turkse gezant, een een jonge gediplomeerde verpleegster, wiens man in Velp zit en gisteren plotseling een paar uur hier was; ze krijgt een extra pakketzegel; ze maakt zich zorgen; ze denkt aan mooie tijden vroeger…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via van Rooien) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-04-22 Onderwerp: moeder was gisteren bij de dokter, hartaandoening, omdat ze zo nerveus is; op klaarlichte dag viel ze over een aardappel; vaders blaas wordt gespiegeld; moeder gaat verhuizen naar de 82 en wij (vier vrouwen die graag bij elkaar willen blijven) naar de 82 (ook onderdeel van het ziekenhuis): mevrouw Waterman, Fikri (Mundji-Roos), vrouw van de vroegere Turkse gezant, een een jonge gediplomeerde verpleegster, wiens man in Velp zit en gisteren plotseling een paar uur hier was; ze krijgt een extra pakketzegel; ze maakt zich zorgen; ze denkt aan mooie tijden vroeger…

Brief van Lotte Ruth-Feldman-Kan (via Van Rooien) aan T. Feldman vanuit kamp Westerbork

Van: Kan-Kaufmann, Johanna Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-05-03 Onderwerp: mamma vraagt naar Lages, toen A. hier was, was Aus der Fünten er ook voor de gemengd-gehuwden; teleurstelling; vrijlating en persoonsbewijs, verkorting van de leveringstijd, via eventueel Van Donselaar, burgemeester van het dorp Westerbork; van Donselaar is de dinsdag en de vrijdag in het kamp of anders te bereiken in het dorp; desnoods gaat de schrijfster zelf naar kampcommandant Gemmeker; bang te weinig tijd te hebben om alles te kunnen regelen; Polak van de Joodse Raad is een…; bedankt voor het pakje; verhuizing is uitgesteld, moeder woont nu en heek eindje van de schrijfster af; hoop op post…

Van: Kan-Kaufmann, Johanna Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-05-03 Onderwerp: mamma vraagt naar Lages, toen A. hier was, was Aus der Fünten er ook voor de gemengd-gehuwden; teleurstelling; vrijlating en persoonsbewijs, verkorting van de leveringstijd, via eventueel Van Donselaar, burgemeester van het dorp Westerbork; van Donselaar is de dinsdag en de vrijdag in het kamp of anders te bereiken in het dorp; desnoods gaat de schrijfster zelf naar kampcommandant Gemmeker; bang te weinig tijd te hebben om alles te kunnen regelen; Polak van de Joodse Raad is een…; bedankt voor het pakje; verhuizing is uitgesteld, moeder woont nu en heek eindje van de schrijfster af; hoop op post…

Brief van Lotte Ruth Feldman-Kan ( via Johanna Kan-Kaufmann) aan haar echtgenoot vanuit kamp Westerbork

Van: Kan-Kaufmann, Johanna (Lotte Ruth Feldman-kan maakt gebruik van haar moeders schrijfdag) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-03-29 Onderwerp: grote spanning voor maandag; geen ontwikkelingen; twee brieven van haar man zijn verloren gegaan; onrustig; pepermunt en groeten heeft ze aan Cato gegeven; foto's liet ze al maken; …

Van: Kan-Kaufmann, Johanna (Lotte Ruth Feldman-kan maakt gebruik van haar moeders schrijfdag) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-03-29 Onderwerp: grote spanning voor maandag; geen ontwikkelingen; twee brieven van haar man zijn verloren gegaan; onrustig; pepermunt en groeten heeft ze aan Cato gegeven; foto's liet ze al maken; …

Brief van Lotte Ruth Feldman-Kan (via de schrijfdag van haar moeder) aan haar man vanuit kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via Bertha Vos)) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-05-06 Onderwerp: af en toe iets waarachtigs, over een oude heer, die dikwijls met haar praat. Hij zei: ‘liefde is een genade’; hij is 35 jaar getrouwd, hij gaat bijna ten gronde aan het missen van zijn vrouw. Hij is vijf weken in het kamp; Lotte hoopt zelf op een spoedige hereniging mat haar echtgenoot. Ze zijn nu vijf maanden uit elkaar; het is vlug gegaan met de heer Neumann, oud consul; elke avond zingt ze zich zelf in slaap met een liedje uit een Hollandse film; kreeg je moeders brief met pakketzegel?; ze verlangd naar haar man en is blij dat ze elkaar kunnen schrijven; moeder is niet erg goed…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via Bertha Vos)) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-05-06 Onderwerp: af en toe iets waarachtigs, over een oude heer, die dikwijls met haar praat. Hij zei: ‘liefde is een genade’; hij is 35 jaar getrouwd, hij gaat bijna ten gronde aan het missen van zijn vrouw. Hij is vijf weken in het kamp; Lotte hoopt zelf op een spoedige hereniging mat haar echtgenoot. Ze zijn nu vijf maanden uit elkaar; het is vlug gegaan met de heer Neumann, oud consul; elke avond zingt ze zich zelf in slaap met een liedje uit een Hollandse film; kreeg je moeders brief met pakketzegel?; ze verlangd naar haar man en is blij dat ze elkaar kunnen schrijven; moeder is niet erg goed…

Brief van Lotte Ruth Feldman-Kan (via Bertha Vos) aan haar echtgenoot vanuit kamp Westerbork

Van: Kan-Kaufmann, Johanna Aan; Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-12-06 Onderwerp: post;….

Van: Kan-Kaufmann, Johanna Aan; Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-12-06 Onderwerp: post;….

Brief van Johanna Kan-Kaufmann aan haar schoonzoon vanuit kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar vader) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-03-31 Onderwerp: over haar vrijlating, die maar niet komt; een van de personen die bij de 'commandant' was, is vrij; haar man zal bezoek krijgen van een jonge vrouwelijke dokter; pakje ontvangen, behoefte aan boter en kaas; met moeder gaat het beter, maar ze is hypernerveus; vader is plotseling overgeplaatst, maar zal over een paar dagen weer terug in barak 6 zijn; vanochtend zag Lotte het meisje waar de moeder de pullover voor haar man heeft gebreid; reeds vier maanden van haar man gescheiden…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar vader) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-03-31 Onderwerp: over haar vrijlating, die maar niet komt; een van de personen die bij de 'commandant' was, is vrij; haar man zal bezoek krijgen van een jonge vrouwelijke dokter; pakje ontvangen, behoefte aan boter en kaas; met moeder gaat het beter, maar ze is hypernerveus; vader is plotseling overgeplaatst, maar zal over een paar dagen weer terug in barak 6 zijn; vanochtend zag Lotte het meisje waar de moeder de pullover voor haar man heeft gebreid; reeds vier maanden van haar man gescheiden…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar moeder) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-04-20 Onderwerp: brief ontvangen, Lotte kijkt er altijd verlangend naar uit; morgen over een week is hun verlovingsdag; nu hoop ze in ieder geval op de verjaardag van haar man bij hem te kunnen zijn; gisteren hebben ene paar dames kaarten gelegd, bij beide keren pakte het goed uit en zou ze naar huis gaan…; ze heeft gelukkig gemakkelijke schoenen voor de hele dag, anders had zij zich geen raad geweten; over haar zaak en een bezoekersvergunning…&nbsp;

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar moeder) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-04-20 Onderwerp: brief ontvangen, Lotte kijkt er altijd verlangend naar uit; morgen over een week is hun verlovingsdag; nu hoop ze in ieder geval op de verjaardag van haar man bij hem te kunnen zijn; gisteren hebben ene paar dames kaarten gelegd, bij beide keren pakte het goed uit en zou ze naar huis gaan…; ze heeft gelukkig gemakkelijke schoenen voor de hele dag, anders had zij zich geen raad geweten; over haar zaak en een bezoekersvergunning…&nbsp;

Brief van Lotte Ruth Feldman Kan (via haar moeder) aan haar echtgenoot vanuit kamp Westerbork

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar vader) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-08-26 Onderwerp: op de zaal van Lotte ligt de bekende beeldhouwer Wertheim; heb de bruine schoenen weer aan, die open schoen waren vermoeiend; nog steeds geen bericht; vader is over drie dagen jarig, hij denkt er zelf niet aan; eten kan hem niet schelen; hij kraait wel elke ochtend van plezier als Lotte bij hem is; ze kan hem goed verzorgen, hij is lief en de grappenmaker van de zaal; hij was vroeger zo'n zuurpruim; moeder gaat niet hard voorruit, ze is erg nerveus…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via haar vader) Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-08-26 Onderwerp: op de zaal van Lotte ligt de bekende beeldhouwer Wertheim; heb de bruine schoenen weer aan, die open schoen waren vermoeiend; nog steeds geen bericht; vader is over drie dagen jarig, hij denkt er zelf niet aan; eten kan hem niet schelen; hij kraait wel elke ochtend van plezier als Lotte bij hem is; ze kan hem goed verzorgen, hij is lief en de grappenmaker van de zaal; hij was vroeger zo'n zuurpruim; moeder gaat niet hard voorruit, ze is erg nerveus…

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via Vos, B.) Aan: Schouten, Meij. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07 Onderwerp: ….

Van: Feldman-Kan, Lotte Ruth (via Vos, B.) Aan: Schouten, Meij. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-07 Onderwerp: ….

Fritz MoritzRathenau

Fritz Moritz
Rathenau