In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Dit verhaal werd geschreven door Guido Abuys, conservator in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.&nbsp;

Tijdens het ontsluiten van de originele dagboeken en de rest van collectie van Dina van der Geld, een niet-Joodse vrouw, die aan de Kapelweg in Amersfoort als hulp in de huishouden verantwoordelijk was voor de zorg van de op dit adres ondergedoken Joodse kinderen en volwassenen, kwam ik twee foto’s tegen.

Het verhaal van twee foto's

Dit verhaal werd opgetekend door conservator Guido Abuys. Meer over de familie Enthoven is te vinden in het boek Kroniek van het geslacht Enthoven (Zutphen 1991).&nbsp;

Het is 23 mei 1945. Henriette Enthoven-van Lier schrijft vanuit Mont Pèlerin in Zwitserland een brief aan haar familie, waarin ze terugkijkt naar het transport van kamp Westerbork naar Theresienstadt en haar aankomst in dit getto.

"Ik werd met enige kennissen in een bananenwagen gestopt..."

Gerdien Verschoor was tussen 2019 en 2022 de directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Dit verhaal publiceerde zij op haar <a href="https://gerdienverschoor.wordpress.com/2019/02/07/het-treinbord/#more-3294">eigen website</a>.

Het moet ergens in de jaren negentig geweest zijn: het was na de Wende en ik werkte bij de Nederlandse Ambassade in Warschau. Alles in Polen veranderde. Als attaché voor pers- en culturele zaken richtte ik me niet alleen op pers en cultuur, maar ook op de historische en maatschappelijke onderwerpen die in die periode actueel waren. Vele musea en historische instituten maakten een transitie door: nu Polen het communisme van zich had afgeschud, konden vele verhalen eindelijk op een andere manier verteld worden.

Het treinbord

Alisa Cuuna is nu als medewerker Educatie, Participatie en Publiekswerk werkzaam bij de Leidsche Schouwburg. Hier houdt ze zich bezig met theater en jongeren. De foto's bij dit verhaal werden gemaakt bij de uitvoering van Lieve Settela in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork in de zomer van 2024.&nbsp;

Alisa Cuuna behoort tot de groep van Sinti en Roma die na de Tweede Wereldoorlog in Nederland terechtkwam. Met horten en stoten wist ze voor zichzelf een plekje in de Nederlandse samenleving te veroveren. Tegenwoordig vertelt Alisa op verschillende manieren over de strijd die ze hiervoor heeft moeten leveren, waarbij ze vaak een parallel trekt met de gebeurtenissen tijdens de oorlogsjaren. Een biografische schets van de hand van Yvonne Vos.&nbsp;&nbsp;

Lieve Settela

Dit verhaal werd geschreven door Yvonne Vos in het kader van het Nationaal Programma Herdenking Vervolging Sinti &amp; Roma.&nbsp;&nbsp; Foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei&nbsp;

Magdalena Berger werd samen met haar gezinsleden vanuit Den Haag op 16 mei 1944 naar kamp Westerbork overgebracht. Drie dagen later volgde deportatie naar Auschwitz-Birkenau. Tegenwoordig herinnert een monument in onze Hofstad aan hun lot.

Het verhaal van Magdalena Berger

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Verklaring van de polikliniek dat mevrouw Rog-Grost door verwezen wordt naar Dr. de Vries in barak 3. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-04-02&nbsp;

Verklaring van de polikliniek dat mevrouw Rog-Grost door verwezen wordt naar Dr. de Vries in barak 3. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-04-02&nbsp;

Verklaring van de polikliniek aan mevrouw Rog-Crost om te verschijnen in barak 3

Plattegrond, aanzichten en doorsnede van barak 28, 29 en 30&nbsp; Woonoord Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:100 Datum: 1959-01 Opmerking: herinrichting van de centrale keuken na de invoering van de zelfzorg. Met nieuwe voorzieningen als een ruimte voor een kerkdienst- winkels en ruimte om te wonen.&nbsp;

Plattegrond, aanzichten en doorsnede van barak 28, 29 en 30&nbsp; Woonoord Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:100 Datum: 1959-01 Opmerking: herinrichting van de centrale keuken na de invoering van de zelfzorg. Met nieuwe voorzieningen als een ruimte voor een kerkdienst- winkels en ruimte om te wonen.&nbsp;

Plattegrond met aanzichten en doorsneden van barak 28, 29 en 30 in het woonoord Schattenberg

Oorlogsbelevenissen van Augusta Nathan-Cohn, 1946-01 In 1933 vlucht Augusta met haar gezin naar Spanje. De burgeroorlog dwingt hun tot een verdere vlucht naar België en Nederland. Augusta blijft in een ziekenhuis achter als haar gezin in november 1942 naar Westerbork wordt gestuurd. Augusta volgt in februari 1943. Het gezin slaagt erin tot september 1943 in Westerbork te blijven. Augusta moet met haar man en jongste zoon op transport. Haar oudste zoon mag in het ziekenhuis van het kamp achterblijven en slaagt erin tot de bevrijding in kamp Westerbork te blijven. In Auschwitz wordt Augusta geselecteerd in tegenstelling tot haar man en zoon. Ze vangt nog een glimp van hun op en zal ze voor het laatst zien. Voor Augusta volgt een lange weg van overleven.&nbsp;

Oorlogsbelevenissen van Augusta Nathan-Cohn, 1946-01 In 1933 vlucht Augusta met haar gezin naar Spanje. De burgeroorlog dwingt hun tot een verdere vlucht naar België en Nederland. Augusta blijft in een ziekenhuis achter als haar gezin in november 1942 naar Westerbork wordt gestuurd. Augusta volgt in februari 1943. Het gezin slaagt erin tot september 1943 in Westerbork te blijven. Augusta moet met haar man en jongste zoon op transport. Haar oudste zoon mag in het ziekenhuis van het kamp achterblijven en slaagt erin tot de bevrijding in kamp Westerbork te blijven. In Auschwitz wordt Augusta geselecteerd in tegenstelling tot haar man en zoon. Ze vangt nog een glimp van hun op en zal ze voor het laatst zien. Voor Augusta volgt een lange weg van overleven.&nbsp;

Verslag van Augusta Nathan-Cohn over haar vlucht uit Duitsland en het overleven van verschillende kampen

Van: Buijvoets, J.G. Aan: de kampintendant Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-04-21 Onderwerp: verzoek om regelingen ter verbetering van de bewaking, werkomstandigheden en herkenbaarheid, blauwe overalls en witte armbanden met zwarte letters: ‘Kampbewaking’. In overleg met dhr. Brake (zijn naam staat in de brief verkeerd), de commandant der bewaking.

Van: Buijvoets, J.G. Aan: de kampintendant Plaats: Westerbork, Interneringskamp Datum: 1945-04-21 Onderwerp: verzoek om regelingen ter verbetering van de bewaking, werkomstandigheden en herkenbaarheid, blauwe overalls en witte armbanden met zwarte letters: ‘Kampbewaking’. In overleg met dhr. Brake (zijn naam staat in de brief verkeerd), de commandant der bewaking.

Brief van J. G. Buijvoets aan de kampintendant Van As met een verzoek om regelingen ter verbetering van de bewaking

Programma Total Verrückt (Gruppe)Buhne Plaats: Westerbork, kamp Datum: Juni 1944

Programma Total Verrückt (Gruppe)Buhne Plaats: Westerbork, kamp Datum: Juni 1944

Programma van het cabaret Total Verrückt in kamp Westerbork

Jacob Abraham Trompetter is op 8 februari 1943 uit kamp Westerbork ontsnapt. Zijn verhaal is vastgelegd in het boek Verlangen naar de Ruysdaelkade (2013) van zijn zoon Hans Trompetter en in Op de foto in oorlogstijd: Studio Wolff, 1943 (Eindhoven 2017) van Tamara Becker en An Huitzing,&nbsp;&nbsp; “Hij had de jodenster van zijn jas gepulkt en liep aan het eind van het bezoekuur met de bezoekers mee naar buiten. Mijn moeder zocht hem af en toe op in het kamp, vaak in gezelschap van de - later bekende- &nbsp;acteur- Lex Goudsmit wiens vrouw in Westerbork zat. Op weg van Hooghalen naar het kamp meende ze mijn vader in een flits in een taxi te zien. Aangekomen bij de poort van het kamp stond hij haar niet gewoontegetrouw op te wachten. Om geen argwaan te wekken , maakte ze rechtsomkeert. &nbsp;Op het station van Beilen liep mijn vader op tegen een kampbewaker die de andere kant opkeek toen hij mijn vader herkende. &nbsp;Mijn vader is vervolgens &nbsp;naar Amsterdam gegaan, direct ondergedoken bij een oudere `zus van mijn moeder &nbsp;en korte tijd later naar Frankrijk gevlucht. Hij had een nieuwe identiteit met valse papieren onder de naam Jaap van Rees.”

Vragenlijst in verband met het tot stand brengen van Gewoon Lager Onderwijs in Bovensmilde Plaats: Bovensmilde Datum: 1969-11-17 Onderwerp: opening school in Bovensmilde; opheffing onderwijs in Schattenberg; mogelijk nog woonachtig in Schattenberg; hoofd van de school Th. O. Kuhuwael en plaatsvervangend hoofd J. Kuiper…

Vragenlijst in verband met het tot stand brengen van Gewoon Lager Onderwijs in Bovensmilde Plaats: Bovensmilde Datum: 1969-11-17 Onderwerp: opening school in Bovensmilde; opheffing onderwijs in Schattenberg; mogelijk nog woonachtig in Schattenberg; hoofd van de school Th. O. Kuhuwael en plaatsvervangend hoofd J. Kuiper…

Vragenlijst in verband met het tot stand brengen van Gewoon Lager Onderwijs in Bovensmilde

Personeel van het kamp.&nbsp; Plaats: Interneringskamp Westerbork Datum: 1945.&nbsp; Geestelijke en Sociale Verzorging.&nbsp; Staand: R. Giethoorn en Beitske Kalma.

Personeel van het kamp.&nbsp; Plaats: Interneringskamp Westerbork Datum: 1945.&nbsp; Geestelijke en Sociale Verzorging.&nbsp; Staand: R. Giethoorn en Beitske Kalma.

Foto van personeel van de Afdeling Sociale en Geestelijke Verzorging in Interneringskamp Westerbork

Verhuiskaart der gemeente Westerbork&nbsp; Van: Kroonenberg, Johanna&nbsp; Datum: 1945-06-30

Verhuiskaart der gemeente Westerbork&nbsp; Van: Kroonenberg, Johanna&nbsp; Datum: 1945-06-30

Bewijs van verhuizen van kamp Westerbork naar Amsterdam van Johanna Kroonenberg

Fotograaf: Sluis, van de, M. Het Filterhuis en het Ketelhuis in het woonoord Schattenberg. Plaats: woonoord Schattenberg Datum: 1965-1970&nbsp; Rechts het Ketelhuis, op de voorgrond het Filterhuis, sirene op het dak.

Fotograaf: Sluis, van de, M. Het Filterhuis en het Ketelhuis in het woonoord Schattenberg. Plaats: woonoord Schattenberg Datum: 1965-1970&nbsp; Rechts het Ketelhuis, op de voorgrond het Filterhuis, sirene op het dak.

Foto van het Filter- en het Ketelhuis in woonoord Schattenberg

Transport Transport. Mensen met bagage bij de trein Kamp Westerbork, 1942 Mensen met bagage bij de trein. Ze staan op het punt van instappen. Sommigen zitten reeds in de rijtuig.

Transport Transport. Mensen met bagage bij de trein Kamp Westerbork, 1942 Mensen met bagage bij de trein. Ze staan op het punt van instappen. Sommigen zitten reeds in de rijtuig.

Kampgevangenen stappen in een rijtuig van de deportatietrein

Wachtrapport van 29-4-1943 - 30-04-1943, Westerbork.&nbsp; Plaats: kamp Westerbork Datum: 1943-04-30 Gedicht geschreven door Bob Cahen tijdens een nachtdienst in één van de ziekenhuisbarakken. Cahen was broeder in het kampziekenhuis.&nbsp; Zie ook 2810-10 &nbsp;

Wachtrapport van 29-4-1943 - 30-04-1943, Westerbork.&nbsp; Plaats: kamp Westerbork Datum: 1943-04-30 Gedicht geschreven door Bob Cahen tijdens een nachtdienst in één van de ziekenhuisbarakken. Cahen was broeder in het kampziekenhuis.&nbsp; Zie ook 2810-10 &nbsp;

Wachtdienst in het ziekenhuis van kamp Westerbork

Van: Wallega, J. Datum: 1943-07 Plaats: Westerbork, kamp Onderwerp: Dienstfrei voor een dag, op 17-7-1943.

Van: Wallega, J. Datum: 1943-07 Plaats: Westerbork, kamp Onderwerp: Dienstfrei voor een dag, op 17-7-1943.

Ausweis van J. Wallega in kamp Westerbork

Plaatsen in kamp Westerbork

Wasserij kamp Westerbork

Van: Aan: Haagman, de heer Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-08-04 Onderwerp: Verzoek om mevr. Zondervan na werktijd te begeleiden omdat zij nachtblind is.

Van: Aan: Haagman, de heer Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-08-04 Onderwerp: Verzoek om mevr. Zondervan na werktijd te begeleiden omdat zij nachtblind is.

Verzoek om mevr. Zondervan na werktijd te begeleiden omdat zij nachtblind is.

Plattegrond, aanzichten en doorsnede van barak 37&nbsp; Woonoord Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:100&nbsp; Datum: 1961-03-08 Opmerking: woonfunctie

Plattegrond, aanzichten en doorsnede van barak 37&nbsp; Woonoord Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:100&nbsp; Datum: 1961-03-08 Opmerking: woonfunctie

Plattegrond met aanzichten en doorsnede van barak 37 in woonoord Schattenberg

Voor het verlaten van het kamp&nbsp; Van: As, van, A. Ondertekend door Captain Conally, Det. Sec. Civil Affairs.

Voor het verlaten van het kamp&nbsp; Van: As, van, A. Ondertekend door Captain Conally, Det. Sec. Civil Affairs.

Bewijs voor Aad van As om het kamp te mogen verlaten

Lagerbefehl Westerbork, kamp 1943-04-08 No. 22 Inhoud: Spertijd, voor kampingezetenen welke geen 'Z'-stempel in hun lagerpas hebben wordt deze op 21 uur gesteld.

Lagerbefehl Westerbork, kamp 1943-04-08 No. 22 Inhoud: Spertijd, voor kampingezetenen welke geen 'Z'-stempel in hun lagerpas hebben wordt deze op 21 uur gesteld.

Lagerbefehl No. 22

Twaalf kwitanties afgegeven door de Joodsche Raad voor Amsterdam/Joodsche Raad Afdeling Vergunningen te Haarlem&nbsp; Bedrag 0,25 cent zijnde administratiekosten van een aangevraagde reisvergunning.&nbsp; Periode 28-11-1941 - 12-02-1942 5493-13 (1) t/m 5493-13 (12).

Twaalf kwitanties afgegeven door de Joodsche Raad voor Amsterdam/Joodsche Raad Afdeling Vergunningen te Haarlem&nbsp; Bedrag 0,25 cent zijnde administratiekosten van een aangevraagde reisvergunning.&nbsp; Periode 28-11-1941 - 12-02-1942 5493-13 (1) t/m 5493-13 (12).

Kwitanties afgegeven door de Joodse Raden te Amsterdam en Haarlem

Afbraak Afbraak van barakken in woonoord Schattenberg met de radiotelescopen op de achtergrond. Plaats: Westerbork, Woonoord Schattenberg Datum: 1971

Afbraak Afbraak van barakken in woonoord Schattenberg met de radiotelescopen op de achtergrond. Plaats: Westerbork, Woonoord Schattenberg Datum: 1971

Foto van de afbraak van het ketel- en het badhuis in woonoord Schattenberg

Van: Boswachter&nbsp; Aan: Houtvester Assen&nbsp; Plaats: Hooghalen&nbsp; Datum: 1940-02-22&nbsp; Onderwerp: telefoonkosten.

Van: Boswachter&nbsp; Aan: Houtvester Assen&nbsp; Plaats: Hooghalen&nbsp; Datum: 1940-02-22&nbsp; Onderwerp: telefoonkosten.

Brief van de boswachter aan houtvestester Assen

Jeanette Susanne de Vries Een gedicht zonder naam Door Susanne geschreven tijdens haar laatste dagen in het ziekenhuis van Groningen of later in het kamp.

Jeanette Susanne de Vries Een gedicht zonder naam Door Susanne geschreven tijdens haar laatste dagen in het ziekenhuis van Groningen of later in het kamp.

Gedicht geschreven door Susanne de Vries

Van: Directeur Staatsbosbeheer&nbsp; Aan: Houtvester Assen&nbsp; Plaats: Utrecht&nbsp; Datum: 1948-10-19&nbsp; Onderwerp: Opheffing interneringskamp, bestemming van het kamp (barakken) is nog niet bekend. Er wordt met verschillende partijen gesproken.

Van: Directeur Staatsbosbeheer&nbsp; Aan: Houtvester Assen&nbsp; Plaats: Utrecht&nbsp; Datum: 1948-10-19&nbsp; Onderwerp: Opheffing interneringskamp, bestemming van het kamp (barakken) is nog niet bekend. Er wordt met verschillende partijen gesproken.

Brief van de directeur van Staatsbosbeheer aan Houtvester Assen

Betreft: Model verbrandingsoven Schaal: 1:10 Datum: 1963-04-05 Opmerkingen: met verklarende tekst

Betreft: Model verbrandingsoven Schaal: 1:10 Datum: 1963-04-05 Opmerkingen: met verklarende tekst

Bouwtekening van een model van een verbrandingsoven

Van: Lochem, Jaap Aan:&nbsp;Reina Plaats: Landweer, Joods werkkamp Datum:&nbsp;1942-08-03 Onderwerp: censuur op de brieven gekregen; 's morgen om 5.30 opstaan, wassen, hardlopen en eten in de kantine; ze moeten ok exerceren, alle bevelen in het Duits; eigen jongens worden geoefend door de kok; die zelf een opleiding van 5 dagen in het kamp Erika heeft gekregen; hij zal Reina niet meer schrijven, bang dat ze achter haar adres zullen komen; deze brief gaat via een illegalen weg'; ze mogen alleen nog briefkaarten ontvangen en versturen…

Van: Lochem, Jaap Aan:&nbsp;Reina Plaats: Landweer, Joods werkkamp Datum:&nbsp;1942-08-03 Onderwerp: censuur op de brieven gekregen; 's morgen om 5.30 opstaan, wassen, hardlopen en eten in de kantine; ze moeten ok exerceren, alle bevelen in het Duits; eigen jongens worden geoefend door de kok; die zelf een opleiding van 5 dagen in het kamp Erika heeft gekregen; hij zal Reina niet meer schrijven, bang dat ze achter haar adres zullen komen; deze brief gaat via een illegalen weg'; ze mogen alleen nog briefkaarten ontvangen en versturen…

Brief van Jaap van Lochem aan Reina vanuit het Joodse werkkamp de Landweer

Ausweiskarte Westerbork, kamp Van: Eppinghausen-Rosenthal, Ilse Afgegeven: 1940-01-24

Ausweiskarte Westerbork, kamp Van: Eppinghausen-Rosenthal, Ilse Afgegeven: 1940-01-24

Ausweiskarte van Ilse Eppinghausen-Rosenthal

Van: van Lochem, Jaap Aan: Reina Plaats: de Landweer, Joods werkkamp Datum: 1942-07-14 Onderwerp: over oproepen van mannen en vrouwen om te gaan werken in Duitsland; er gaan geruchten dat ze allemaal moeten gaan…; alle Joodse mannen tussen 45 en 55 jaar worden nu ook gekeurd voor de Joodse werkkampen; vader zal ook wel bericht krijgen…; in de landweer is door dit alles de stemming niet goed; het is de laatste tijd slecht weer; in het kamp nog steeds geen verse groeten. Ze krijgen niets anders dan gedroogde groente en dat verteerd haast niet; als Reina voor die rijksdaalder niets kan kopen, dan kan ze de munt beter opsturen; Jaap kan het geld in het kamp goed gebruiken; hij stuurt Reina een paar foto's toe, met de vraag ze daarna naar Amsterdam toe te sturen…

Van: van Lochem, Jaap Aan: Reina Plaats: de Landweer, Joods werkkamp Datum: 1942-07-14 Onderwerp: over oproepen van mannen en vrouwen om te gaan werken in Duitsland; er gaan geruchten dat ze allemaal moeten gaan…; alle Joodse mannen tussen 45 en 55 jaar worden nu ook gekeurd voor de Joodse werkkampen; vader zal ook wel bericht krijgen…; in de landweer is door dit alles de stemming niet goed; het is de laatste tijd slecht weer; in het kamp nog steeds geen verse groeten. Ze krijgen niets anders dan gedroogde groente en dat verteerd haast niet; als Reina voor die rijksdaalder niets kan kopen, dan kan ze de munt beter opsturen; Jaap kan het geld in het kamp goed gebruiken; hij stuurt Reina een paar foto's toe, met de vraag ze daarna naar Amsterdam toe te sturen…

Van: van Krimpen, J. Aan: Roet, Meier Plaats: Amsterdam Datum: 1943-08 Onderwerp: mocht de briefkaart niet ontvangen &nbsp;worden, dan graag retour, dan weet de schrijver dat Meier Roet is gedeporteerd…graag ook doorgeven of Meier zijn jas ontvangen heeft…&nbsp; De adressering barak 67 is niet juist. De briefkaart gaat retour met de opmerking: ‘nicht 67’.

Van: van Krimpen, J. Aan: Roet, Meier Plaats: Amsterdam Datum: 1943-08 Onderwerp: mocht de briefkaart niet ontvangen &nbsp;worden, dan graag retour, dan weet de schrijver dat Meier Roet is gedeporteerd…graag ook doorgeven of Meier zijn jas ontvangen heeft…&nbsp; De adressering barak 67 is niet juist. De briefkaart gaat retour met de opmerking: ‘nicht 67’.

Briefkaart van J. van Krimpen aan Meier Roet in kamp Wesetbork vanuit Amsterdam

Van: Stoppelman, Danny&nbsp; Aan: Jurry&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1942-08-23&nbsp; Onderwerp: afscheid nemen van verloofde. een brief heeft de schrijver afgegeven bij de poort aan twee mannen (marechaussee?). Hij weet niet of zij aan de goede kant staan. Danny heeft bericht gekregen dat hij naar Duitsland moet gaan. Naar welke plaats is hem onbekend. Hij heeft in het kamp vele vriendschappen gesloten. Zij gaan ook allen naar Duitsland. Jacob Schrijver en veel uit Winschoten gaan mee. Danny, Jacob en de andere mannen uit Winschoten behoren waarschijnlijk tot de groep Groningers die op 10 juli 1942 in kamp Westerbork terecht kwamen.&nbsp; Danny heeft de brief een dag voor zijn deportatie uit kamp Westerbork geschreven.

Van: Stoppelman, Danny&nbsp; Aan: Jurry&nbsp; Plaats: Westerbork, kamp&nbsp; Datum: 1942-08-23&nbsp; Onderwerp: afscheid nemen van verloofde. een brief heeft de schrijver afgegeven bij de poort aan twee mannen (marechaussee?). Hij weet niet of zij aan de goede kant staan. Danny heeft bericht gekregen dat hij naar Duitsland moet gaan. Naar welke plaats is hem onbekend. Hij heeft in het kamp vele vriendschappen gesloten. Zij gaan ook allen naar Duitsland. Jacob Schrijver en veel uit Winschoten gaan mee. Danny, Jacob en de andere mannen uit Winschoten behoren waarschijnlijk tot de groep Groningers die op 10 juli 1942 in kamp Westerbork terecht kwamen.&nbsp; Danny heeft de brief een dag voor zijn deportatie uit kamp Westerbork geschreven.

Marie SelienaWiener

Marie Seliena
Wiener