In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork vertellen we de verhalen van meer dan honderdduizend Joden en Sinti en Roma die vanuit Nederland naar vernietigings- en concentratiekampen werden gedeporteerd. Ook de naoorlogse functies van de historische plek komen aan bod.

Kamp Westerbork bestaat sinds 1939 en heeft door de jaren heen verschillende functies gehad. Ontdek hieronder welke dit waren.

Vanaf 1942 begonnen de nazi’s met de deportaties van voornamelijk Joden uit heel Europa naar vernietigingskampen in het Oosten. Dit had gevolgen voor kamp Westerbork. Het werd uitgebreid met een groot aantal barakken en kleinere gebouwen. Op 1 juli werd het kamp aangewezen als Polizeiliches Judendurchgangslager. Er werden prikkeldraadomheiningen en zeven wachttorens geplaatst. 

Door&shy;gangs&shy;kamp

Doorgangskamp

Toen vanaf 1938 de situatie voor Joden in Duitsland steeds gevaarlijker werd, vluchtten velen van hen naar Nederland. Om deze stroom mensen te reguleren, besloot de regering een centraal vluchtelingenkamp op te richten. Een stuk braakliggend terrein aan de rand van Westerbork bleek een geschikte locatie.  In augustus 1939 werd begonnen met de bouw van de barakken, in oktober van datzelfde jaar kwamen de eerste bewoners aan. 

Vluch&shy;te&shy;lin&shy;gen&shy;kamp

Vluchtelingenkamp

Tussen 24 april 1945 en 1 december 1948 was kamp Westerbork een interneringskamp voor NSB’ers, SS’ers en andere personen, die van samenwerking met de nazi’s werden verdacht. Op het moment dat de eerste geïnterneerden het kamp betraden, werd Westerbork nog door ongeveer 850 bevrijde Joden bewoond.  

In&shy;ter&shy;ne&shy;rings&shy;kamp

Interneringskamp

In 1949 nam het Ministerie van Oorlog kamp Westerbork tijdelijk over. De dekolonisatieoorlog in het voormalige Nederlands-Indië was in volle gang, met als gevolg een groot gebrek aan militaire kampementen in Nederland. Westerbork werd een opleidingskamp voor soldaten, die onder meer naar Nederlands-Indië zouden vertrekken.  

Mi&shy;li&shy;tair kamp

Militair kamp

De meeste Indische Nederlanders hadden de oorlog in Japanse interneringskampen doorgebracht.  Velen van hen voelden zich na de bevrijding niet meer veilig en besloten noodgedwongen naar Nederland te vertrekken. Als opvanglocaties werd gekozen voor een aantal kampen die in de oorlog door de nazi’s waren gebruikt, zoals kamp Westerbork. De locaties werden anders genoemd: voortaan waren het ‘woonoorden’ en ‘opvangcentra’. Westerbork werd ‘De Schattenberg’ genoemd.   

Re&shy;pa&shy;tri&shy;ë&shy;rings&shy;kamp

Repatriëringskamp

Vanaf 1951 werd het voormalige kamp een woonoord voor enkele duizenden Molukkers. KNIL-militairen en hun gezinnen zouden hier tijdelijk gehuisvest worden, omdat de situatie voor hen door de onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken gevaarlijk werd. De laatste bewoners vertrokken uiteindelijk in 1971.   

Schat&shy;ten&shy;berg

Schattenberg

Hoe ervaar je iets dat niet meer bestaat? Het terrein van het voormalige kamp Westerbork heeft sinds het begin van de jaren zeventig verschillende aanpassingen ondergaan om de historische plek herkenbaarder te maken. In 1983 opende koningin Beatrix officieel het Herinneringscentrum.   

Plek van her&shy;in&shy;ne&shy;ring

Plek van herinnering

Het kamp door de jaren heen

Onze collecties in beeld

Westerbork Digitaal

We zijn druk bezig met het toevoegen en aanvullen van informatie op deze website. We voegen dagelijks nieuwe collectiestukken toe en vullen persoonsgegevens aan, dus kom zeker nog eens terug!

Platform in ontwikkeling

Op deze pagina vind je een overzicht van verhalen over kamp Westerbork. Zo kun je meer te weten komen over personen die in het kamp gevangen zaten of over objecten uit onze collecties. Ook bieden we themaverhalen aan en laten we zien welke locaties in Nederland, direct of indirect, een verbinding hebben met kamp Westerbork. 

Verhalen

Van: Kaufmann, Siegmund Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-12-31 Onderwerp: nieuwjaarswens; de schrijver ligt in het ziekenhuis; moeder zal mij hopelijk snel bezoeken, waar vader is weet hij niet; Max zijn broer zit nog in barak 67; Siegmund heeft vele bekenden gezien; wacht op een bericht van Feldman;&nbsp;

Van: Kaufmann, Siegmund Aan: Feldman, T. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1943-12-31 Onderwerp: nieuwjaarswens; de schrijver ligt in het ziekenhuis; moeder zal mij hopelijk snel bezoeken, waar vader is weet hij niet; Max zijn broer zit nog in barak 67; Siegmund heeft vele bekenden gezien; wacht op een bericht van Feldman;&nbsp;

Brief van Siegmund Kaufmann aan T. Feldman vanuit kamp Westerbork

Bewijs om voor werkzaamheden het kamp te verlaten&nbsp; Van: Meents, L. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1945-04-19

Bewijs om voor werkzaamheden het kamp te verlaten&nbsp; Van: Meents, L. Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1945-04-19

van Levie Meents om het kamp te mogen verlaten voor werkzaamheden

Situatie van het woonoord in de naaste toekomst Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:1000&nbsp; Datum: 1965-07-12 Onderwerp: reeds verwijderde barakken, barakken die verwijderd kunnen worden en barakken die een andere bestemming zullen krijgen.

Situatie van het woonoord in de naaste toekomst Schattenberg&nbsp; Schaal: 1:1000&nbsp; Datum: 1965-07-12 Onderwerp: reeds verwijderde barakken, barakken die verwijderd kunnen worden en barakken die een andere bestemming zullen krijgen.

Plattegrond van de situatie in het woonoord Schattenberg in 1965

Van: Thijsje (Ies Leefsma) Aan: lieve mammie (Matje Leefsma-Wolf) Plaats: onderduikplek Thijsje Datum: 1942-1944 Onderwerp: groeten en een kusje.

Van: Thijsje (Ies Leefsma) Aan: lieve mammie (Matje Leefsma-Wolf) Plaats: onderduikplek Thijsje Datum: 1942-1944 Onderwerp: groeten en een kusje.

Briefkaart van Thijsje aan zijn moeder

Bewijs van crematie Datum: 13-05-1943 Nr. 227 De Ambtenaar van den Burgerlijken Stand in het Lager Westerbork verklaart, er van kennis te hebben genomen, dat het lijk van: Weissmann, Ino Izaak Ferdinand geb. 23-02-42 overleden te Westerbork op 24-04-1943 op: 30-04-1943 is gecremeerd.

Bewijs van crematie Datum: 13-05-1943 Nr. 227 De Ambtenaar van den Burgerlijken Stand in het Lager Westerbork verklaart, er van kennis te hebben genomen, dat het lijk van: Weissmann, Ino Izaak Ferdinand geb. 23-02-42 overleden te Westerbork op 24-04-1943 op: 30-04-1943 is gecremeerd.

Bewijs van crematie in kamp Westerbork betreffende Ino Izaak Ferdinand Weissmann

Joodse gemeenten in Groningen

Joodse gemeente 't Zandt

Joodse gemeenten in Noord-Holland

Joodse gemeente Medemblik

Transport Transport. Lange rij wagons, mensen bij de trein Kamp Westerbork, 1943-1944

Transport Transport. Lange rij wagons, mensen bij de trein Kamp Westerbork, 1943-1944

Een deportatie trein kort voor vertrek

Bescheinigung (Verklaring) Van: Verwaltung barak 35 Gericht aan: Boas-Prins, Seraphine Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-08-08 Onderwerp: is tewerk gesteld in Kinderhort (crêche)

Bescheinigung (Verklaring) Van: Verwaltung barak 35 Gericht aan: Boas-Prins, Seraphine Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-08-08 Onderwerp: is tewerk gesteld in Kinderhort (crêche)

Verklaring dat S. Boas-Prins te werk is gesteld in de Kinderhort (crèche)

Registratiekaart&nbsp; Betreft: Gudema, Benjamin, 25-11-06, Oude Pekela Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-06-05&nbsp; Uitgeschreven - vermist: 1945-04-17 Op de achterzijde aantekeningen

Registratiekaart&nbsp; Betreft: Gudema, Benjamin, 25-11-06, Oude Pekela Plaats: Westerbork, kamp Datum: 1944-06-05&nbsp; Uitgeschreven - vermist: 1945-04-17 Op de achterzijde aantekeningen

Kamp Gleiwitz